سرنوشت صنعت سریال‏سازی از تولید تا توزیع در عصر اینترنت

3064_la-et-ct-la-film-location-shooting-20140415-001

سایت Statista پیش‏بینی‏ای از نرخ درآمد تبلیغات تلویزیونی در ایالت متحده آمریکا بین سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۱ ارائه داده است. طبق این پیش‌بینی درآمد تلویزیون آمریکا از تبلیغات از رقم ۷۰.۶ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۶ به رقم ۷۵.۲ میلیارد دلار خواهد رسید. این تبلیغات اتکای اصلی‏شان به برنامه‏های پربیننده‏ است که مهم‌ترین آنها سریال‏هایی است که در شبکه‏های مختلف تلویزیون آمریکا پخش می‌شود.
همچنین به گزارش دنیای اقتصاد «درآمد آمریکا از تبلیغات در سریال‏هایی که در سال ۲۰۱۵ ساخته ۷۱ میلیارد دلار یعنی بیش از ۲۲۰ هزار میلیارد تومان بوده است. کمپانی‎‌ها و تلویزیون‌های متعدد و مختلف در ایالات متحده هریک بخشی از درآمد میلیاردها دلاری صنعت سریال‌سازی این کشور را تامین می‌کنند. برای مثال تلویزیون Fox در سال ۲۰۱۴ بیش از یک و نیم میلیارد دلار درآمد داشته و کمپانی HBO نیز تنها در فصل دوم سال ۲۰۱۵ به درآمد ۹۷۱ میلیون دلاری رسیده است. گزارش‌های متعدد رسانه‌ای تصریح کرده‌اند که رقابت میان فروش فیلم‌های سینمایی و سریال‌های تلویزیونی آمریکایی به قدری نزدیک است که هرگز به سادگی نمی‌توان برنده این رقابت را تشخیص داد. در واقع برنده رقابت عددهای میلیارد دلاری در آمریکا معمولا به اختلاف‌های چند صد هزار دلاری بالا و پایین می‌شود.»
این در حالی است که تلویزیون در ایران نه تنها سود قابل‌توجهی از سریال‏‏ها و برنامه‏هایی که پخش می‌کند نمی‏برد بلکه در سال‌های اخیر با بحران مالی و بحران مخاطب مواجه بوده است. شاید از مهمترین علل آن انحصار ساخت برنامه‏های تلویزیونی در دستان دولت است. همین خود انگیزه خوبی در ایجاد شبکه نمایش خانگی و متعاقب آن رونق نسبی سریال سازی در این بخش بوده است. با این حال هنوز تا پدیده‏ای به نام صنعت سریال‏سازی فاصله داریم. صنعتی که یکی از شاخه‏های آن صادرات است.

صنعت سریال‏سازی در ایالات متحده آمریکا
تلویزیون رسانه‏ای که در دهه ۴۰ میلادی برای اولین بار مورد استفاده قرار گرفت، در دهه ۶۰ میلادی در کشورهای توسعه یافته وارد دوران اوج خود شد و در کشورهای در حال توسعه با یک دهه تاخیر یعنی دهه ۷۰ عضو ثابتی از خانه‏ها شد. اولین و مهمترین جذابیت تلویزیون به عنوان یک رسانه در رقابت با رادیو و تلویزیون که پیش‌تر یکه‏تاز بوده‏اند تبلیغات بود. تلویزیون بهتر و آسان‏تر از دو رسانه قدیمی‏تر می‏توانست تبلیغاتش را در معرض دید عموم قرار دهد و به همین دلیل دنبال راه‏هایی برای جلب علاقه مخاطب برای نشاندن آنها در مقابل خود بود. تلویزیون خیلی زود توانست سینما، کنسرت موسیقی و استادیوم‏های ورزشی را به رایگان به درون خانه‏ها بیاورد. اگرچه بعدها شبکه‏های پولی وارد بازی شدند، اما هزینه‏ای که برای دیدن برنامه‏های این شبکه‏ها پرداخت شده و می‌شود، هرگز قابل سنجش با بلیت سینما، کنسرت موسیقی و مسابقات ورزشی نبوده و نیست. این موضوع در واقع برگ برنده تلویزیون برای قرار گرفتن در صدر رسانه‏ها بود به طوری که ۲میلیارد نفر از مردم جهان همزمان به شکل زنده به تماشای فینال جام جهانی فوتبال (پربیننده‏ترین برنامه زنده در جهان) می‏نشینند. پخش تلویزیونی در آغاز به دو شکل آنتن – موجی (Broadcast) و کابلی (Cable) انجام می‏شد، ولی از دهه ۹۰ تلویزیون‏های ماهواره‏ای (Satellite) و همچنین تلویزیون‏های اینترنتی نیز همه گیر شدند.
آمریکا را باید پیشروترین و کامیاب‌ترین کشور در زمینه صنعت تلویزیون نامید. سه شبکه CBS (سیستم پخش برنامه کلمبیا)، NBC (شرکت ملی پخش برنامه) و ABC (شرکت پخش برنامه آمریکا) از سال‌های نخستین پا گرفتن این صنعت، به شکل سراسری در این کشور به پخش برنامه‏هایی همه‌پسند در همه زمینه‏ها، پرداخته‏اند و تا امروز همچنان بزرگترین شبکه‏های تلویزیونی جهان هستند. FBC یا همان تلویزیون Fox در دهه ۸۰ میلادی خود را به عنوان چهارمین شبکه سراسری آمریکا جا انداخت. شبکه‏های کابلی و پولی نیز در آمریکا جایگاه خوبی داشته و دارند و به‌ویژه به ارائه برنامه‏های تخصصی و ویژه در زمینه‏های گوناگون می‏پردازند. مهم‌ترین و پربیننده‏ترین سریال‏های تاریخ سریال هم از همین شبکه‏ها پخش می‏شدند و قدرت این شبکه‏ها آنجایی بیشتر اثبات می‌شود که بهترین و پرمخاطب‏ترین سریال‏ها در تمام دوران‏ها از همین شبکه‏ها پخش شده‏اند و صنعت سریال‏سازی در کشورهای دیگر جهان فاصله زیادی با سریال‏سازی در این کشور دارد.
قدمت سینما بیشتر از تلویزیون است و به همین دلیل بعد از همه‌گیر شدن و موفقیت تلویزیون در جذب مخاطب این خطر احساس شد که مبادا به سینما آسیب وارد شود. به خصوص که طبقات پایین جامعه ترجیح می‏دادند به جای تهیه بلیت سینما در تلویزیون فیلم‏ها را تماشا کنند. همین موضوع باعث شد که در دهه‏های اول کار تلویزیون فیلم‏های سینمایی از تلویزیون پخش نشود تا تماشاگران انگیزه کافی برای رفتن به سینما داشته باشند. همین‏جا بود که سریال‏سازی و نیز ساختن برنامه‏های دنباله‏دار در تلویزیون کم کم جایگاه مهمی پیدا کرد. و بعدها ویدئو توانست بستر مناسبی برای تماشای فیلم‏های سینمایی در خانه باشد. پس از رواج تکنولوژی ویدئو در دهه ۸۰ میلادی، شبکه‏های ویدئویی به سوی خریدن امتیاز پخش فیلم‏های سینمایی که پیشتر در سینما اکران شده و اکرانش پایان یافته بود رفتند و آنها را به خانه آوردند. همین باعث شد تا تلویزیون‏ها هم به خریدن فیلم‏های سینمایی تمایل نشان دهند و حتی شبکه‏هایی ویژه پخش فیلم سینمایی ایجاد شد. تا امروز این ساختار وجود دارد که یک فیلم سینمایی پس از پایان اکرانش به شبکه ویدئویی راه پیدا کند که البته بعدها DVD و بعد از آن استریمینگ ادامه مسیر تماشای فیلم‏های سینمایی و سریال‏ها بودند. و توانستند صنعت سرگرمی را وارد جهان جدیدی کنند. صنعت سریال‏سازی از دهه ۶۰ در آمریکا شروع به کار کرد و در مقایسه با فیلم‏های سینمایی این مزیت را داشت که می‏توانست میزان تمایل مخاطب به ادامه آن را در طول انتشار فصل‏ها متوجه شود و در نتیجه هزینه‏ای که بابت تولید سریال صرف می‏شد با در نظر گرفتن شرایط بازار آن تا حدی منطقی‏تر بود. از همین جا بود که کم کم هزینه ساخت سریال‏ها بالا رفت، هرچند هنوز به پای تولیدات سینمایی نرسیده است و به همین دلیل امروز انتشار فصل‏های سریال‏ها با فاصله‏ای گاه یکساله صورت می‏گیرد. در موارد بسیاری فقط یک سیزن از سریال‏ها ساخته می‌شود و تنها سریال‏هایی ادامه‏دار می‌شود که سودآوری بالایی برای سازندگان آن داشته باشند.

پدیده استریمینگ
استریمینگ ویدیو یا استریم کردن ویدئو، تکنیکی است که به وسیله آن می‏توان یک فایل چند رسانه‌ای مانند یک ویدئو را بدون این که احتیاج به دانلود همه فایل باشد، بر روی اینترنت مشاهده کرد. به عبارت دیگر استریمینگ به شما اجازه می‌دهد که از محتوا قبل از اینکه تمام فایل دانلود شود، استفاده کنید. مثلا استریم ویدیو به این صورت است که وقتی شما ویدیویی را تماشا می‌کنید بعد از کلیک روی دکمه پلی تقریبا بلافاصله شروع به تماشای ویدیو کنید و مجبور نیستید مانند فایل‌های دانلودی منتظر بمانید تا کل ویدیو به طور کامل دانلود شود بعد آن را پخش کنید. مزیت اصلی استریمینگ ویدیو این است که دیتا را به محض اینکه به آن نیاز دارید، به شما ارائه می‌دهد.
مدل کسب و کارهای استریمینگ با کسب و کار پخش فیلم به شیوه سنتی متفاوت است. به طوری که بازیگران تازه‏ای را وارد میدان کرده است. استفاده از استریمینگ یا بر مبنای اشتراک ماهانه و سالانه است و یا بر مبنای پرداخت به ازای دیدن برنامه‏ها. از زمانی که VOD‌ها وارد ایران شده‏اند، یعنی از حدود یک سال پیش همین روش در مورد آنها نیز صدق می‌کند. هزینه اینترنت «WIFI»، هزینه اینترنت سلولار دیتا، هزینه اشتراک ماهانه در بسترهای استریمینگ و میانگین مصرف اینترنت برای یک ساعت استریم عواملی هستند که موفقیت صنعت استریم به آن‏ها بستگی دارد. در نتیجه با این مختصات تامین‌کنندگان اینترنت (اینترنت خانگی، تجاری و موبایل) جایگاه مهمی در هرم توسعه صنعت استریم دارند. در نتیجه ورود صنعت استریم به یک کشور نیازمند ایجاد بستر مناسب اینترنتی در آن است. به همین دلیل در ابتدا ارائه فیلم و سریال در بستر «استریمینگ» به علت محدود بودن سرعت اینترنت با اقبال عمومی رو به رو نشد؛ با این حال با توسعه زیرساخت‌های اینترنت و دسترسی آسان جوامع توسعه یافته به آن، این فناوری جایگاه ویژه‏ای در صنعت پخش فیلم و سریال پیدا کرد.
یوتیوب (Youtube) یکی از معروفترین سرویس‏‏های «استریمینگ» است که محتوای آن را کاربران بارگذاری می‏کنند؛ در اصطلاح چنین شبکه‏هایی که بارگذاری محتوا توسط کاربران صورت می‏گیرد را «User Generated Content» یا به اختصار «UGC» می‏نامند. سایت «توییتچTwitch» بازی‏های ویدئویی را به صورت استریمینگ ارائه می‌کند و شبکه «نتفلیکس» نیز شناخته‏شده‏ترین رسانه جاری در حوزه برنامه‏های تلویزیونی و فیلم است.
تاریخچه رواج اصطلاح استریمینگ به دهه ۱۹۲۰ میلادی باز می‏گردد، زمانی که جورج اسکوایر برای اولین بار اختراع خود را ثبت کرد؛ اختراع او انتقال و توزیع سیگنال‏ها روی خطوط الکتریکی را ممکن ساخت و سنگ بنای فناوری «استریمینگ» از همان جا گذاشته شد. اما جدی شدن این فناوری نزدیک به ۷ دهه بعد یعنی اواسط دهه ۱۹۹۰ و اوایل قرن۲۱ اتفاق افتاد که با افزایش پهنای باند و تجاری شدن اینترنت، استریمینگ به‌صورت امروزی شکل گرفت.
شرکت «Real Networks» نخستین شرکتی بود که بازار استریمینگ آنلاین را شکل داد؛ این شرکت برای اولین بار در سال ۱۹۹۵ بازی بیسبال دو تیم «نیویورک یانکیز» و «سیاتل مارینز» را به صورت آنلاین پخش نمود و خیلی‏ها را در دنیای فناوری غافلگیر کرد. پس از آن تجربه و در نوامبر ۱۹۹۵، این شبکه نخستین بار یک کنسرت معروف را هم به شکل آنلاین به نمایش گذاشت؛ در این کنسرت ارکستر سمفونی شهر سیاتل به همراه مطرح‌ترین نوازنده‏های آن روزها مانند «Slash»، گیتاریست گروه «Guns and roses» روی صحنه آمدند و خبرش مثل توپ دنیا را ترکاند. پخش آنلاین این کنسرت دروازه‏ای جدید رو به آینده صنعت استریمینگ گشود. شرکت Adobe در سال ۲۰۰۲ با توسعه نرم‌افزار(Adobe Flash) فرمت مناسبی جهت ترویج پخش‌کننده‌های استریم فراهم آورد و زمینه تاسیس وبسایت‏هایی مانند یوتیوبYoutube» »را ایجاد نمود. VOD سیستم‌هایی هستند که به کاربران اجازه می‌دهند محتواهای صوتی یا تصویری را هر زمان که خودشان خواستند گوش یا تماشا کنند. در این سیستم کاربران مجبور نیستند برنامه‌ها را در زمان پخش سراسری تماشا کنند. فناوری IPTV اغلب به همین منظور و برای اینکه VOD را به تلویزیون‌ها و کامپیوترهای شخصی بیاورد مورد استفاده قرار می‌گیرد.
سیستم‌های VOD تلویزیونی می‌توانند محتویات را از طریق یک ستاپ باکس، یک کامپیوتر یا دستگاه‌های دیگر استریم (stream) کرده و به کاربر این اجازه را می‌دهد تا به‌صورت آنی محتویات را تماشا کند یا آن‌ها را روی کامپیوتر، دستگاه‌های ضبط دیجیتال ویدئو (که دستگاه شخصی ضبط ویدئو نیز نامیده می‌شوند) یا پخش‌کننده‌های قابل‌حمل دانلود کند تا هر زمان که تمایل داشت، آن را تماشا کند. اغلب ارائه‌دهندگان تلویزیون کابلی یا مخابراتی، استریم VOD را به کاربران عرضه می‌کنند که هم شامل محتویات رایگان و هم محتویات pay-per-view (پرداخت به ازای تماشا) می‌باشد. در این سرویس کاربر یک فیلم یا برنامه تلویزیونی را انتخاب و خریداری می‌کند و برنامه مورد نظر همان لحظه روی تلویزیون کاربر پخش می‌شود. حتی کاربر می‌تواند آن را روی یک دستگاه ضبط ویدئو ذخیره، یا روی کامپیوتر شخصی‌اش دانلود کرده و در زمان دلخواه تماشا کند. تلویزیون اینترنتی که از اینترنت استفاده می‌کند یکی از انواع VOD است که علاقه‌مندان زیادی پیدا کرده است. همچنین می‌توان از طریق اپلیکیشن‌های دسکتاپ مانند آی‌تونز به VOD دسترسی پیدا کرد. از جمله این VOD‌ها در ایران می‌توان سامانه «فیلم نت» را عنوان کرد.
برخی از سرویس‌های VOD مانند نتفلیکس از یک مدل آبونمان استفاده می‌کنند که بر اساس آن کاربران با پرداخت ماهانه حق اشتراک می‌توانند به یک بسته از محتویات این سرویس دسترسی داشته باشند. دیگر سرویس‌ها هم از یک مدل مبتنی بر تبلیغات استفاده می‌کنند که در آن دسترسی به محتوا برای کاربران رایگان است و درآمد اصلی این پلتفرم‌ها به فروش تبلیغات متکی است.

ورود «نتفلیکس» به عرصه استریمینگ
از مهمترین چالش‏هایی که استریمینگ برای شکل‏های سنتی صنعت پخش ایجاد کرد، به خطر انداختن صنعت عرضه DVD و همه کسب‏ و کارهای مرتبط با توزیع و عرضه فیلم به صورت DVD بود. در نتیجه این کسب و کارها یا به کل از رده خارج شدند و یا تغییر ماهیت دادند. مثل نتفلیکس (Netflix) که در ابتدای شکل‏گیری خود، به عنوان عرضه کننده محصولات DVD فعالیت می‏نمود و با آغاز هزاره جدید و توسعه اینترنت روی به صنعت استریم آورد. استریمینگ امکان ارائه تبلیغات بسیار متنوع را برای رسانه‏های استریمینگ ارائه کرد. نتفلیکس که در سال ۱۹۹۸ به‏عنوان ارائه دهنده خدمات تحویل پستی دی وی دی آغاز به کار نمود با رواج استریمنگ‏ها وارد فاز جدیدی از ارائه فیلم و سریال شد، به طوریکه رویکرد جدیدی در این زمینه ایجاد کرد. با روی کار آمدن شبکه‏هایVOD، مشترکین به راحتی توانستند تا به مجموعه‏ای از هزاران فیلم و سریال دسترسی پیدا کنند؛ آنان آزادانه در هر زمان و با استفاده از موبایل، تبلت و یا حتی تلویزیون‏های سنتی خود در دنیایی از سرگرمی غوطه‏ور شدند و این هدفی بود که نتفلیکس از همان ابتدا به دنبال آن بود. یعنی تسهیل در تماشای فیلم و سریال. در سال ۲۰۱۰ حوزه فعالیت‌اش را به کانادا گسترش داد و هم‌اکنون در ۱۹۰ کشور دنیا خدماتش را ارائه می‌دهد.
در حوزه شبکه‏های VOD، نتفلیکس با آمازون و هولو رقابت می‌کرد. و برای پیروزی بر رقبای خود دست به کار غیرمنتظره‏ای زد و آن تولید سریال «خانه پوشالی» در سال ۲۰۱۳ بود که در واقع یک سریال اورجینال را برای اولین بار در این شبکه عرضه کرد. نتفلیکس در عرضه آن هم خلاقیت به خرج داد و تمامی قسمت‏های فصل نخست سریال خانه پوشالی در روز رونمایی و به‏صورت یکجا در دسترس بینندگان قرار گرفت. در سال ۲۰۱۶ نتفلیکس در پی موفقیتی که از تولید و ارائه سریال خانه پوشالی به دست آورد سریال «تاج» را ساخت.
در مدل فعالیت شبکه‏های تلویزیونی مبتنی بر اینترنت، هر مشترک استفاده از ترافیک اینترنت را تضمین می‏نماید. بخشی از درآمد این شبکه‏ها از دیتای مصرف شده توسط بینندگان به‏دست می‏آید. همچنین داده‏های هر یک از بینندگان در مورد فیلم‏ها و زمان تماشای آن و علاقه‏شان به هر قسمت مشخص است. این حجم از داده یعنی پول؛ آنالیز اطلاعات، داده کاوی، توسعه سیستم‏های توصیه ‏‌گر و آنالیز رفتار مشتریان اطلاعات گران‏بهایی در صنعت رسانه محسوب می‌شود.
در حال حاضر نتفلیکس با بیش از ۸۰ میلیون مشترک از پول‌سازترین‏ها در صنعت رسانه است.



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *