خیز جنگ‌طلبان برای بر هم زدن توافق هسته‌ای

trump-obamacare

توافقی که برنامه هسته‌ای ایران را محدود ساخته بود در آستانه شکست است. این موضوع می‌تواند یک خبر بد برای خاورمیانه، اروپا و حتی ایالات متحده آمریکا باشد.
از زمان رقابت‌های انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، دونالد ترامپ بارها از عنوان «بدترین توافق تاریخ» برای برجام استفاده کرده است. با این حال، انتقادات بیشتر لفاظی بوده‌اند تا این‌که در عمل به نتیجه‌ای منجر شوند. دونالد ترامپ در ۱۲ ژانویه، قطعنامه‌ای را صادر کرد که مانع تجدید تحریم‌های مربوط به برنامه هسته‌ای ایران برای ۱۲۰ روز دیگر
گردید.
هر چندترامپ برخلاف توصیه‌های تیم مشاوران امنیت ملی خود، اظهار داشت که آخرین باری خواهد بود که ‌این قطعنامه را امضا می‌کند و به شرکای اروپایی خود انگلیس، فرانسه و آلمان هشدار داد که با آمریکا برای حل مشکلات این توافق که او آن را فاجعه‌بار می‌خواند، همکاری کنند.

اوضاع بدتر می‌شود
چشم‌اندازهای پیش روی برجام در ۱۳ مارس هنگامی که رکس تیلرسون، وزیر امور خارجه برکنار شد تیره و تارتر شدند. جانشین او مارک پومپئو، از منتقدان تند و تیز توافق برجام است. مشاور امنیت ملی ترامپ مک مستر نیز چند روز پس از آن تغییر کرد و جان بولتون جانشین او شد.
این مشاور امنیت ملی نیز مخالفت شدیدتری نسبت به سلف خود در خصوص برجام دارد. برخلاف مخالفان دیگر برجام که جوابی برای سؤال، «بعد از برجام چه می‌شود؟»، ندارند، بولتون حتی پیش از توافق هسته‌ای در جولای ۲۰۱۵ برای چنین دغدغه‌هایی پاسخ داشت. او گفته که «حقیقت ناخوشایند این است که تنها عملیات نظامی… می‌تواند هر کاری را انجام دهد.» او می‌گوید، بمباران امکانات و تجهیزات هسته‌ای ایران، می‌تواند برنامه هسته‌ای ایران را سه تا پنج سال به عقب بازگرداند.
در مقاله‌ای که در سال گذشته توسط جان بولتون منتشر شده است، وی پیشنهاد داده که تحریم‌های هسته‌ای و چند تحریم دیگر علیه‌ایران وضع شود و به اعتقاد او این تحریم‌ها می‌تواند ایران را به زانو درآورد. وی اظهار داشت که سیاست آمریکا باید قبل از ۴۰ سالگی انقلاب اسلامی در سال ۲۰۱۹ میلادی در قبال انقلاب اسلامی تغییر کند و ایالات متحده باید به عقب نشینی ۴۰ ساله خود در برابر ایران پایان دهد.
درباره ‌این اعتقاد آقای بولتون اما واقعا بعید است که تحریم‌ها همراه با حمایت و پشتیبانی «مادی» از گروه‌های مخالف ایران باعث تغییر رژیم در ایران شود و مشخص نیست که آیا آقای بولتون واقعا معتقد است که تحریم‌ها به سرنگونی نظام حاکم بر ایران می‌انجامد؟ به واقع بعید به نظر می‌رسد که تحریم‌ها بتواند اثری بر اساس جمهوری اسلامی ایران داشته باشد. همانطور که در کره شمالی نیز نداشته است.
اما جان بولتون بیش از هر فرد دیگری می‌تواند سازمان‌های امنیتی و اطلاعاتی آمریکا را به نحوی مدیریت کند که اهدافش محقق شود. بولتون به سه کشور اروپایی (بریتانیا، فرانسه و آلمان)، چین و روسیه و ایران هشدار داده که پیش از مهلت ۱۲۰ روزه ترامپ، بتوانند اصلاحات توافق را انجام دهند.

ایرادات ترامپ به برجام
برجام، یک سند پیچیده و فنی ۱۵۹ صفحه‌ای است. اما دونالد ترامپ دو ایراد ساده به آن وارد کرده است. نخست اینکه، ترامپ مدعی است که با وجود اینکه‌ایران تعهدات خود را در خصوص برجام رعایت می‌کند، اما اقدامات ایران روح برجام را نقض می‌کند. در دو سال گذشته، بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA)، در ۱۱ گزارش خود، این مهم را تایید کرده‌اند که‌ایران مطابق با مفاد برجام برنامه هسته‌ای خود را محدود ساخته است.
توافق با ایران به عنوان یک توافقنامه حقوقی کنترل شده در مورد مسیر ایران به سمت سلاح هسته‌ای برای یک دوره زمانی طراحی شده است… اما واضح است که عده‌ای آرزو داشته‌اند این توافق چیزی فراتر از این موضوع را هم پوشش دهد و مواردی خارج از بحث هسته‌ای را هم مورد هدف قرار دهد. به طور مشخص ایران در تحولات خاورمیانه مداخله می‌کند.
ایران از شبه‌نظامیان شیعه سوریه و عراق حمایت می‌کند، در نبردهای یمن تاثیرگذار است و از حزب الله -گروه شبه نظامی شیعه‌ای که با اسرائیل می‌جنگد -حمایت می‌کند و برای آن اسلحه و مهمات می‌فرستد.
به‌واسطه همین موضوعات عده‌ای ایران را بازیگر بدی می‌خوانند که باید منزوی شود. آنها همچنین خواهان توافقی هستند که برنامه موشکی بالستیک ایران را که پس از توافق سال ۲۰۱۵ میلادی همچنان ادامه دارد، محدود سازد.
براساس قطعنامه ۲۲۳۱ سازمان ملل متحد که مبنای توافق هسته‌ای است، ایران از سال ۲۰۰۸ تاکنون از موشک‌های بالستیک برای سلاح‌های هسته‌ای خودداری کرده است.
دومین موضوع اینکه، ترامپ مدعی است که مدت توافق، کوتاه‌مدت است و ایران باید تعهدات نظارتی را برای دوره طولانی‌تری بپذیرد.
آنچه که بیشتر به معایب توافق در این خصوص مربوط می‌شود، مقررات «غروب آفتاب» است. این مقررات اجازه می‌دهد تا محدودیت‌های کلیدی برنامه هسته‌ای ایران در طول زمان برطرف شود. برای مثال، پس از هشت سال (به عنوان مثال، در سال ۲۰۲۳)، محدودیت استفاده از سانتریفیوژهای غنی‌سازی اورانیوم کمتر می‌شود؛ در سال ۲۰۲۸ ایران می‌تواند تعداد سانتریفیوژهای مورد استفاده خود را افزایش دهد؛ پس از سال ۲۰۳۰ محدودیت‌های موجود در ذخایر اورانیوم غنی شده‌ایران ناپدید می‌شوند. با این وجود نظارت منحصربه‌فرد آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تا سال ۲۰۴۰ ادامه خواهد یافت.

گرفتاری اروپایی‌ها
اروپایی‌ها در این میان نه مخالف ادعاهای ترامپ و نه در مقابل اقدامات ایران بی‌تفاوت هستند.
اما باورهای آن‌ها متفاوت است و معتقدند که هر اقدامی درخصوص توافق هسته‌ای می‌تواند شرایط را بدتر کند و ایران را به توسعه برنامه‌ای هسته‌ای برگرداند. در واکنش به تهدیدات ترامپ و مخالفان برجام، همکاری مشترکی شروع شده تا بلکه بتواند راهکاری برای کسب موفقیت در خواسته‌های ترامپ تا پیش از ۱۲ مه ‌کسب شود. اکنون دو خواسته موضوع پیگیری می‌شود: برنامه موشکی و بازرسی‌ها. کارشناسان غربی معتقدند که وضع تحریم‌ها علیه برنامه موشکی ایران، مخالف برجام نیست.
یکی از اعضای سابق تیم مذاکرات بریتانیا نیز اعتقاد دارد که امکان دستیابی توافق بر موارد اختلافی با ایران وجود دارد، اما معتقد است که به سرعت نمی‌توان به‌این توافق رسید. اروپا انتظار دارد که ترامپ در ۱۲ مه ‌اعلام کند که مذاکرات پیشرفت مناسبی داشته و مجدد تمدید
کند.
بدین ترتیب اروپا وقت بخرد و بتواند از شرکت‌ها و بانک‌های خود حمایت کرده و همچنین ایران را برای خواسته‌های جدید قانع سازد. برخی خوشبین هستند که‌ایران توافق جدید را می‌پذیرد. برخی در ایران مخالف هستند، اما به نظر گروه‌های معتدل تر، موفق خواهند شد.
اما در آمریکا، کارشناسان معتقدند که ترامپ از توافق خارج می‌شود و تحریم‌های جدید وضع می‌شود. در خصوص توافقات اخیر نیز در یک دوره محدود، اجازه انجام و تکمیل می‌دهد. شرکت‌های اروپا نگران از دست دادن بازار اروپا هستند. اما راه حل اروپایی‌ها، معاملات تجاری غیر دلاری با ایران است. اروپا در شرایط کنونی هرگز موقعیت مناسبی را تجربه نمی‌کند. اروپا با دشمنان سنتی خود (روسیه و چین) درگیر شده است. همزمان ناامنی‌ها در سوریه تهدیدهایی جدی برای امنیت اروپا ایجاد کرده و جنگ داخلی سوریه سبب بحران امنیتی و اقدامات تروریستی در اروپا شده است.

آمریکا متضرر از خروج از برجام
اما آمریکا اگر بخواهد از تعهدنامه امتناع کند، آمریکا نیز آسیب جدی خواهد دید. اگر آمریکا از توافق خارج شود، اعتبار این کشور، بیش از پیش از بین خواهد رفت. آمریکا دیگر این توانایی را نخواهد داشت که اتئلاف جهانی که اوباما با صبر و حوصله ‌ایجاد کرده بود و ایران را به پای میز مذاکره آورده بود را مجددا بازسازی کند. این امر به روابط ایالات متحده با متحدانش آسیب خواهد رساند و باعث افزایش شانس جنگ جدید بزرگ و جنگ تسلیحاتی هسته‌ای در خاورمیانه خواهد شد.
منبع اکونومیست



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *