حمایت از کالای ایرانی حرف تا عمل فاصله زیاد است

کالای-ایرانی

سال ۱۳۹۷ سال حمایت از کالای ایرانی نام‌گذاری شده است و همه مردم ایران در تلاشند تا در این راستا برای باز ماندن سفره کارگران موثر باشند. اما درنهایت نارضایتی از خرید کالای ایرانی در مصرف‌کننده پیداست. اگر جواب این سوال‌ها که چرا با وجود حمایت دولت‌ها از تولید ملی، باز هم مصرف‌کننده ایرانی احساس رضایتمندی از خرید کالای ایرانی ندارد و چرا کالای ایرانی در بازارهای جهانی حرفی برای گفتن ندارد، داده شود، یقینا شعار حمایت از کالای ایرانی در حد شعار باقی نخواهد ماند.

فرهنگ سازی، کیفیت و قیمت مناسب
احمد صادقیان رییس هیت مدیره تک‌ماکارون و عضو کمیسیون کشاورزی اتاق تهران گفت: برای حمایت از کالای ایرانی فرهنگ‌سازی، کیفیت و قیمت مطلوب باید مدنظر باشد. اما در برخی از موارد کیفیت و قیمت مناسب در کالاها وجود دارد اما فرهنگ مصرف‌کننده در خرید کالای خارجی تقویت شده است. بنابراین با یک فرهنگ‌سازی درست باید مصرف‌کننده آگاه شود که برخی از کالاهای ایرانی مثل صنایع غذایی از کیفیت بسیار بالایی برخوردار است.
مثلا صنعت ماکارونی چون یک صنعت جوان در کشور است با آخرین تکنولوژی روز دنیا تولید می‌شود. اما مصرف‌کننده ماکارونی خارجی را با چند برابر قیمت تولید داخل خریداری می‌کند که واقعا کیفیتی بهتر از ماکارونی داخلی ندارند. مشکلی که وجود دارد این است که کالای داخلی را سازمان حمایت از مصرف‌کننده، قیمت‌گذاری می‌کند و این قیمت در شمال و جنوب شهر یکی است
در صورتی که اجاره بها و هزینه مغازه‌داران شمال و جنوب شهر با هم متفاوت است بنابراین مغازه‌داران برای سود بیشتر کالاهای خارجی را در معرض دید مصرف‌کننده قرار می‌دهند و طبعا مصرف‌کننده کالای خارجی را بیشتر خریداری می‌کند.
در زمان جنگ حمایت‌ها و محدودیت‌ها لازم بود اما در حال حاضر که عرضه بیش از تقاضاست و انحصار وجود ندارد، آزادسازی قیمت‌ها باید صورت بگیرد تا کالای ایرانی تقویت شود که هم رقابت سالم‌تر، کیفیت بیشتر و هم توسعه اتفاق می‌افتد و همچنین رقابت تولیدات داخلی با کالاهای خارجی هم رخ می‌دهد.
مشکلی بعدی نرخ ارز است که به‌صورت مستقیم در تولید اثر دارد. زیرا با ثابت نگه داشتن یا بی‌برنامه نرخ ارز را تغییر دادن باعث می‌شود که هر سال با توجه به تورم و تامین مالی، تولیدکنندگان دچار مشکل می‌شوند. بنابراین رقابت کالای ایرانی با خارجی مشکل است و دولت باید به این مسائل مهم توجه کند و از تولید حمایت کند.
در ضمن باید در تولید کالاهایی اقدام شود که مزیت وجود دارد و دولت هم باید حمایت کند تا بازار داخل و خارج را با هم داشته باشیم. مساله بعدی خشکاندن ریشه رانت است. چند نرخی بودن باعث فساد و رانت می‌شود و تولیدکنندگانی که می‌خواهند سالم کار کنند در توانشان نیست و تولیدکنندگان دارای رانت بازار را دچار آسیب می‌کنند. بنابراین باید جهانی فکر شود تا با تمام ظرفیت تولید صورت پذیرد و هم کیفیت و هم قیمت به نفع تولیدکننده رقم بخورد.

تولید کالای با کیفیت
احمد کیمیایی اسدی، نایب رییس کمیسیون کسب و کار بازرگانی اتاق تهران گفت: در چند سال اخیر همه نامگذاری‌ها براساس اقتصاد بوده که نشان دهنده دغدغه مسوولان کشور در این زمینه است. بنابراین بخش تولید با بالا بردن کیفیت کالاهای خود به دنبال بقای خود در بازار داخلی است و به فکر صادرات هم است.
در واقع اگر تولیدکنندگان بتوانند بازار ۸۰ میلیونی داخل را با تولید کالاهای با کیفیت ایرانی جذب کنند حتما مصرف‌کننده‌ها از کالای ایرانی استفاده می‌کنند. وقتی مردم بدانند وضعیت اشتغال در کشور چگونه است حتما به کمک تولید و اقتصاد کشور خواهند آمد و از کالای ایرانی حمایت می‌کنند.
اما مردم هم برای خرید یک کالای ایرانی یک الزاماتی دارند زیرا به‌خاطر بهایی که پرداخت می‌کند حتما به‌دنبال کالای با کیفیت هستند. بنابراین برای تحقق این شعار خود تولیدکنندگان هستند که باید قدم اول را با تولید کالای با کیفیت بردارند.
تولیدکنندگان با یک برنامه‌ای باید ببینند مردم چه کالای خارجی را خریداری می‌کنند و چرا؟ و کیفیت کالای خود را به آن کالای خارجی برسانند. مثلا در زمینه پوشاک مردم به راحتی پوشاک ترکیه‌ای را خریداری می‌کنند، زیرا پوشاک ترکیه‌ای از یک ظرافت، قیمت و کیفیت مناسبی برخوردار است.
بنابراین برخی از صنایع باید حتما رو به نوسازی ناوگان ماشین‌آلات خود بروند تا این صنعت بتواند پارچه‌های ظریف و با کیفیت تولید کند تا به ذائقه ایرانی تولید پارچه صورت گیرد. درمرحله بعد حمایت تعرفه‌ای دولت است اما نه به‌صورت دائمی، زیرا در‌نهایت به ضرر مصرف‌کننده خواهد بود.
حمایت دولت
سیده فاطمه مقیمی، عضو هیات رییسه اتاق تهران خاطرنشان ساخت: اگر به دنبال این هستیم که مصرف کننده کالای ایرانی را انتخاب کند این کالاها باید از چند شاخصه برخوردار باشند. اول اینکه باید از نظر کیفیت و قیمت قابلیت رقابت و خدمات پس از فروش مناسب را داشته باشند. اگر این موارد در کالای ایرانی مورد توجه قرار بگیرد قطعا مصرف‌کننده، کالای ایرانی را انتخاب می‌کند.
در مرحله بعدی باید حمایت از تولید در برنامه دولت قرار بگیرد. البته فقط با شعار این امر تحقق پیدا نمی‌کند مثلا حمایت از قانون بهبود مستمر کسب و کار که بعد از ۶ سال هنوز کاملا اجرایی نشده است. وقتی بسیاری از مواد اولیه وارداتی است که با نوسانات نرخ ارز مشکل‌آفرین هم می‌شود، بنابراین وقتی از تولید حمایت نمی‌شود یک محصول از عدم‌کیفیت و نوسان قیمت برخوردار می‌شود که مشتری به‌دنبال این محصول نمی‌رود.
اگر دولت بتواند برای هر کدام از این مشکلات راه‌حل پیدا کند و اقتصاد را به مرحله ثبات برساند مشتری حتما از کالای داخلی استفاده خواهد کرد، بنابراین بخش خصوصی باید کیفیت کالا را با زیرساخت حمایت دولت مد نظر قرار دهد و خریدار هم به سمت کالاهایی می‌رود که قابلیت رقابت داشته باشد. موضوع مهم دیگر فرهنگ‌سازی است و این امر زمانی رخ می‌دهد که حمایت دولتی از تولیدکننده وجود داشته باشد.

حمایت‌های هوشمندانه از تولید
حمیدرضا صالحی، نائب رییس کمیسیون انرژی اتاق تهران عنوان کرد: دولت باید قدم‌های اساسی را در اصلاح زیرساخت‌های اقتصاد کلان کشور بردارد تا زمینه برای تولید رقابتی در کشور فراهم شود. یعنی قیمت تمام شده معقول به‌دست آید که در این امر باید وام‌های تولید پایین باشد. کیفیت کالا هم باید در حد استانداردهایی باشد که مورد رضایت مشتری باشد.
البته تولید باکیفیت، قیمت تمام شده کالا را افزایش می‌دهد، بنابراین باید حمایت دولت در این زمینه وجود داشته باشد تا تولید جایگاه خود را در بازار ایران پیدا کند و در پی آن برای صادرات هم برنامه‌ریزی کند. زیرا صادرات باعث می‌شود تا تیراژ تولید افزایش پیدا کند و قیمت کالا با کاهش همراه شود. البته برای صادرات موفق باید روابط دیپلماسی و اقتصادی با بازارهای هدف خوب برقرار شود.
در حال حاضر کالای ایرانی سعی کرده به هر طریق در بازار کشور ماندگار شود از آن طرف هم کالاهای مشابه خارجی با قیمت و کیفیت بهتر وارد کشور شده، بنابراین تولیدکننده داخلی برای حفظ بازار خود از کیفیت کالا کم کرده تا قیمت محصول قابل رقابت با مشابه خارجی باشد. البته حرکت‌های اصلاحی در زیرساخت‌های اقتصادی یک ضرورت است و باید حمایت‌های هوشمندانه از تولید شود.

کالایی با بیشترین ارزش افزوده
جمشید عدالتیان، عضو شورای عالی پیشکسوتان اتاق بازرگانی ایران گفت: در حمایت از کالای ایرانی، موضوع مهم شفافیت در کلمه کالای ایرانی است. مشخصا معلوم نیست که چه کالاهایی مدنظر است. در کشور یک کالای صد در صد ایرانی وجود ندارد حتی در بخش کشاورزی. مثلا گندم که کودش از خارج وارد می‌شود و دستگاه درو، تراکتور و غیره ترکیبی از ایرانی و خارجی است. حتی ترازویی که گندم با آن وزن می‌شود، هم ایرانی نیست. همچنین خودرو که تحت لیسانس یک کشور اروپایی است آیا باید به عنوان کالای ایرانی نام برد؟ آیا لوازم صوتی و تصویری که در ایران مونتاژ می‌شود کالای ایرانی محسوب می‌شود؟
اما تعریفی که می‌توان برای کالای ایرانی استفاده کرد این است کالایی که بیشترین ارزش افزوده را در داخل کشور داشته باشد کالای ایرانی محسوب می‌شود. خودکفایی، شعارهای اول انقلاب بود که نباید تکرار شود. کالای ایرانی زمانی می‌تواند موفق باشد که در یک چرخه بین‌المللی قرار بگیرد و با همکاری شرکت‌های دیگر با ارزش افزوده زیاد در کشور مثل نفت و پتروشیمی باشد.

مشکلات تولیدکنندگان
مسعود دانشمند، دبیر کل خانه اقتصاد ایران گفت: تولیدکنندگان داخلی باید توجه داشته باشند که مردم کالای مطلوب با قیمت مناسب را خریداری می‌کنند. بنابراین اگر به دنبال استقبال از کالای ایرانی هستیم باید کیفیت کالا افزایش یابد و قیمت هم درحد رقابتی باشد. به عنوان مثال بدون هیچ فشاری مردم به راحتی پودرهای لباسشویی ایرانی خریداری می‌کنند اما یخچال ایرانی نمی‌خرند. اگر به جواب این سوال توجه شود بسیاری از مشکلات حل می‌شوند. در حقیقت مردم دنبال کالای با کیفیت و قیمت مناسب هستند.
از طرف دیگر تولیدکننده داخلی هم با مشکلات زیادی برای تولید مواجه است که کاملا درست است. برای حل مشکلات باید سرمایه در گردش با بهره تا ۴درصد در اختیار تولیدکننده قرار داده شود. در این صورت تولیدکننده با افزایش تولید، قیمت را کاهش می‌دهد و با محدود نظارتی هم کیفیت کالا ارتقا پیدا می‌کند.

حذف قیمت‌گذاری کالا
محمدرضا نجفی منش، رییس کمیسیون تسهیل کسب و کار اتاق تهران خاطرنشان ساخت: باید ساختار تولید به‌گونه‌ای مهیا شود تا کالای ایرانی قابلیت رقابت داشته باشد. در این زمینه سود بانکی باید تا ۳درصد برای تولیدکننده مهیا شود.
همچنین دولت باید نرخ ارز را واقعی کند. قیمت واقعی ارز هم در کف بازار مشخص می‌شود نه به صورت دستوری. کنترل تورم هم موضوع مهم دیگر است، بنابراین اگر این مسائل حل نشود کالای داخل از کیفیت خوبی برخوردار نخواهد بود. بهبود فضای کسب و کار باید یک امر مهم تلقی شود.
برای بهبود کالای ایرانی باید قیمت‌گذاری حذف شود. زیرا اگر تولیدکننده بخواهد کیفیت کالا را بالا ببرد، هزینه تولید افزایش پیدا می‌کند که با عدم موافقت سازمان حمایت مواجه می‌شود. بنابراین دولت باید دست از قیمت‌گذاری بردارد و اجازه دهد مکانیزم بازار قیمت را نهایی کند.
البته عدم کیفیت برخی از کالاهای ایرانی مشکل‌ساز است، اما در بسیاری از کالاها این‌گونه نیست. اما اگر در شرایط یکسان تولید داخل و خارج عرضه شود مردم خود بهترین تصمیم‌گیر هستند.

بهبود فضای کسب و کار
شاهرخ ظهیری، مشاور کشاورزی و صنایع غذایی اتاق تهران اظهار داشت: برای حمایت از کالای ایرانی، خود کالا باید قابل رقابت با کالای خارجی باشد. از طرف دیگر از قاچاق باید جلوگیری شود. اینکه کالای ایرانی باید مصرف شود تا اقتصاد شکوفا شود و صنایع کشور بتواند توسعه پیدا کنند کاملا درست است، اما باید در این زمینه به دادن بخشنامه‌ها اکتفا نکرد بلکه باید بهبود فضای کسب و کار اتفاق بیفتد و کالای مرغوب تولید شود که حتما مردم کالای ایرانی خریداری خواهند کرد. از طرف دیگر دولت برای کاهش قاچاق نباید ورود کالایی را ممنوع کند بلکه با افزایش تعرفه از واردات جلوگیری کند. همچنین صنایع باید محصولات قابل رقابت با محصولات خارجی تولید کنند، در این صورت قطعا هیچ ایرانی حاضر نخواهد بود تا کالای خارجی خریداری کند.

آرامش تولیدکننده
مهدی معصومی اصفهانی، مدیرعامل شرکت تلاونگ عنوان کرد: برای حمایت از کالای ایرانی اولین کاری که باید انجام شود این است که راهکاری برای آرامش تولیدکننده فراهم شود تا تولیدی با کیفیت و با قیمت مناسب به بازار عرضه کند. وقتی فشار بر تولیدکننده مواد غذایی برای ارزان فروشی است در واقع به تولیدکننده اصرار می‌شود که کیفیت کالا را کاهش دهد.
همچنین قیمت محصولات در ایران گران‌تر است زیرا میزان تولید کمتر است، بنابراین باید زیرساخت‌ها فراهم شود تا کالای ایرانی ارزان‌تر و با کیفیت بهتر تولید شود این وظیفه مردم نیست بلکه وظیفه دولت است. در حقیقت تولیدکننده تحت فشار مالیات و تامین اجتماعی نمی‌تواند کالای با کیفیت تولید کند. البته باید برای محصولات داخلی تعصب ملی ایجاد شود. اما باید کالای با کیفیت و قیمت مناسب به مشتری عرضه شود که وظیفه بخش خصوصی است که باید انجام دهد که در حال حاضر برخی از کالاهای ایرانی بسیار مخاطب دارد و با استقبال مواجه است.
مشکل اساسی این است که کالای ایرانی با قیمت واقعی اجازه فروش ندارد اما اگر قیمت در اختیار تولیدکننده باشد و بازار رقابت کاملا آزاد باشد حتما کیفیت افزایش پیدا می‌کند و مردم خود به خود کالای ایرانی خریداری می‌کنند.

جلوگیری از قاچاق
محمدرضا شهیدی، دبیر انجمن لوازم صوتی و تصویری ایران گفت: در حال حاضر آنچه که کالای ایرانی را مورد تهدید قرار داده کالاهای رسمی که از مبادی قانونی وارد کشور می‌شود، نیست زیرا حقوق و عوارض به‌گونه‌ای تنظیم می‌شود که عملا حمایت از تولیدکننده داخل وجود دارد و قیمت آن به‌گونه‌ای است که کالای ایرانی می‌تواند مزیت خود را حفظ کند. اما ورود کالای قاچاق برای تولید‌کننده داخلی مشکل‌ساز است. اگر به دنبال حمایت از تولید داخل وجود دارد باید از ورود کالای قاچاق به داخل کشور جلوگیری شود. قاچاق کالا به‌صورت کاملا سازمان یافته با حجم زیادی از ۱۲ میلیارد دلار تا ۲۵ میلیارد دلار طبق آمار رسمی و غیر رسمی وارد کشور می‌شود.
در این زمینه از مردم نمی‌توان انتظار داشت که با شعار، حجم زیادی کالای ایرانی خریداری کنند. با جلوگیری از قاچاق و تولید محصولات خوب مردم قطعا کالای ایرانی خریداری می‌کنند. البته در حال حاضر هم همه کالاهای ایرانی از عدم‌کیفیت برخوردار نیستند.

*گفت و گو: مینا هرمزی



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *