اقتصاد مقاومتی (resilient economy) از دیدگاه رییس پیشین فدرال رزرو

Ben-Bernanke-100511

دکتر برنانکه در سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۴ عهده‌دار ریاست بانک مرکزی ایالات متحده آمریکا (Federal Reserve) بوده‌ است. وی در روز ۲۹ آوریل ۲۰۱۶ میلادی، به‌عنوان سخنران ویژه به مدرسه کسب و کار دانشگاه دوک۱ واقع در ایالت کارولینای شمالی آمده‌
بود.
من هم به‌عنوان یکی از دانشجویان رشته اقتصاد و محاسبه۲ دانشگاه دوک در جلسه پرسش و پاسخ ایشان شرکت‌کردم تا گزارشی را پیرامون مطالب مطرح شده، به‌عنوان تکلیف درسی، برای استادم بفرستم. لازم به ذکر است که ضبط سخنرانی ممنوع بود و بنابراین مطالب مهم را یادداشت کردم که در ادامه می‌آید:
یکی از نکاتی که ایشان مطرح کردند این بود که کار در واشنگتن بیشتر سیاسی است تا علمی و مشکل‌ترین بخش کاری ایشان این بوده که در ۸۰ نوبت و در هر نوبت حداقل به مدت ۳ ساعت درگیر توضیح‌دادن به کنگره
بوده‌اند.
ایشان همچنین مقایسه‌ای داشتند بین رکود دهه ۱۹۳۰ و بحران مالی اخیر سال ۲۰۰۸ آمریکا. به اعتقاد وی هردو واقعه به‌خاطر ترس از عدم وجود پشتوانه بوده است. در دهه ۱۹۳۰ عدم اعتماد به بانک‌ها عامل رکود بوده ولی در بحران اخیر، سپرده‌های بانکی بیمه شده‌بودند. اما برای بازار مالی، بیمه‌ای در کار نبود و ترس از عدم وجود پشتوانه در بازار مالی ریشه اصلی بحران مالی اخیر
بوده‌ است.
ایشان همچنین خاطر نشان کردند که پولی که برای طرح‌های نجات مالی (Bailouts) در دوران بحران مالی اخیر هزینه شده‌بود، تماما به همراه سود بازپرداخت شده‌است، بنابراین پول مالیات دهندگان برای تسهیل کمی (Quantitative Easing) هزینه نشده‌است.
هرچند، قبل از اجرای طرح تسهیل کمی (Quantitative Easing) ایشان گمان می‌کردند که ممکن است این طرح نتایج مورد انتظار را نداشته‌باشد. ولی طرح موفقیت‌آمیز بود.
نکته دیگری که تاکید‌ کردند این بود که هدف اصلی از طرح‌های نجات مالی Bailouts)) این بوده‌است که سیستم مالی به‌خوبی و به‌درستی کار کند، نه این‌که به افراد یا شرکت‌های خاصی کمک
شود.
نکته دیگر این‌که، به اعتقاد برنانکه، مردم معمولا شکاک هستند. به این معنا که هروقت مشکلی پیش می‌آید، می‌گویند که یک سری آدم بد این مشکل را درست کرده‌اند، اما واقعیت این است که نظام‌های پیچیده می‌توانند به‌راحتی دچار مشکل شوند و هضم این موضوع برای مردم سخت است.
برنانکه معتقد ‌است که این نظام‌های پیچیده توسط انسان‌ها اداره می‌شود و در حال حاضر مجموعه قوانینی موجود است که در طول ۱۰۰ سال اخیر بسیار ارتقا یافته‌است. مثلاً، ابزار‌هایی جدید برای انحلال بانک‌هایی که نزدیک به ورشکستگی هستند وجود دارد. بنابراین اگر افرادی مصمم این نظام را مدیریت کنند، نظام اقتصادی هرچه بیشتر مقاوم۳ می‌شود که این مقاومت، پایداری نظام اقتصادی و تاب‌آوری آن‌را هرچه بیشتر تامین می‌کند و در این سیستم، یک بانک مرکزی باید این توانایی را داشته باشد که توجه دیگر سیاست‌گذاران را جلب و آن‌ها را با خود همراه کند.
در ادامه نیز، دیدگاه‌های دکتر برنانکه در بازه‌های زمانی متفاوت را آورده‌ام. این برش‌ها، قسمت‌هایی هستند که برنانکه درباره اقتصاد مقاومتی یا همان resilient economy صحبت می‌کند.
برنانکه در تاریخ ۲۱ نوامبر ۲۰۰۲ میلادی، در برابر باشگاه اقتصاددانان ملی در واشنگتن دی‌سی۴ تاکید کرد:
«… به اعتقاد بنده احتمال وقوع یک ضد‌تورم (deflation) قابل توجه در ایالات متحده در آینده نزدیک بسیار کم است. به دو دلیل: دلیل اول خود مقاومت و پایداری ساختاری اقتصاد ایالات متحده است. در طول سالیان گذشته اقتصاد آمریکا توانایی قابل توجهی در جذب همه نوع شوک را داشته تا خود را احیا کند و به رشد خود ادامه دهد. بازارهای بهینه و منعطف برای نیروی کار و سرمایه، سنت کارآفرینی و یک میل عمومی به شکیبایی و حتی پذیرش تغییرات اقتصادی و تکنولوژیکی، همه به این مقاوم بودن کمک می‌کنند….»
«… بانک مرکزی باید از قدرت رگولاتوری و نظارتی خود استفاده کند تا اطمینان حاصل شود که نظام مالی، در صورت تغییر سریع شرایط مالی مقاوم می‌ماند….‌»
همچنین در تاریخ ۲۷ سپتامبر ۲۰۰۵ میلادی، در جلسه انجمن ملی برای اقتصاد کسب و کار۵ می‌گوید:
«… یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌هایی که برای بازسازی بعد از یک طوفان داریم، قدرت کلی اقتصاد ملی است. مقاومت اقتصاد – حاصل وجود بازارهای منعطف برای نیروی‌کار، یک فرهنگ کارآفرینی، بازار سرمایه بهینه و نقد شونده، و رقابت شدید در بازار- به جذب شوک‌ها کمک می‌کند….‌»
جمع‌بندی همان سخنرانی: «در مجموع، اقتصاد آمریکا یکی از مقاوم‌ترین‌ها در دنیاست. خود را بعد از شوک‌های شدیدی که در بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۳ تجربه کرد با قدرت احیا کرد. با وجود چالش‌های اخیری که دو طوفان و قیمت‌های بالای انرژی درست کرده‌اند، به نظر من اقتصاد به رشد خود ادامه خواهد‌داد. بیشترین نقش در این مقاومت اقتصاد را کارگران، کارمندان، کارآفرینان و سرمایه‌گذاران و همچنین نظام اقتصادی مبتنی بر بازار ایفا کرده‌اند….‌»
برنانکه در تاریخ ۲ آگوست ۲۰۱۰ میلادی، در جلسه‌ای سالیانه در برابر شورای استانداران ایالتی۶ می‌گوید:
در جمع‌بندی سخنرانی: «… رسیدگی به چالش‌های مالی در تمامی سطوح حاکمیت ضروری خواهد بود تا تضمین کند که اقتصاد مقاوم و پویای ما سطح زندگی در حال بهبود شهروندان ایالات‌های شما و در کل، ملت ما را تامین می‌کند.‌»
در تاریخ ۱۴ اکتبر ۲۰۱۵ میلادی، طی مصاحبه‌ای در واشنگتن پست۷ می‌گوید:
«… سیاست‌های کاهش ریسک سیستماتیک بر دو نوع است. نوع اول از طریق چرخه است که سیستم را مقاوم‌تر می‌کند و من فکر می‌کنم که سیستم مقاومت بسیار بیشتری دارد. …»
برداشتی که از اظهارات برنانکه درباره اقتصاد مقاومتی به معنی مقاومت و تاب‌آور بودن اقتصاد می‌توان داشت این است که اولاً، هدف آن عبارت است از تامین، رشد و حفاظت از سطح زندگی شهروندان در مقابل تکانه‌ها. ثانیا، عوامل متعددی بر آن تاثیر می‌گذارد.
این عوامل موضوعاتی چون چهارچوب قوانین موجود و متصدیان امور تا بازیگران اصلی صحنه اقتصاد که مردم هستند را در برمی‌گیرد. بنابراین می‌توان این‌طور جمع‌بندی کرد که در دیدگاه وی، اقتصاد مقاومتی وابسته به عواملی چون نظام اقتصادی مبتنی بر بازار، فرهنگ کارآفرینی در اقتصاد، و بازارهایی بهینه برای نیروی کار و سرمایه است. البته هر‌کدام از این موارد بستر‌های فرهنگی و قانونی خود را می‌طلبد و یک بانک مرکزی مستقل با قدرت رگولاتوری خود توان فهم مساله و توان اجماع‌سازی برای حل مسأله را دارد.
* فوق لیسانس
Economics and Computation از دانشگاه دوک

پی‌نوشت
۱- مدرسه کسب و کار دانشگاه دوک (Fuqua Business School ) یکی از ۱۰ مدرسه برتر کسب و کار در ایالات متحده است.
۲- اقتصاد و محاسبه (Economics and Computation) یک برنامه درسی بین رشته‌ای است بین اقتصاد و علوم کامپیوتر.
۳- The economy will be much more resilient than it has been.
۴-https://www.federalreserve.gov/boarddocs/speeches/2002/20021121/
۵- https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/cea/text/econ-outlook20050927.html
۶-https://www.federalreserve.gov/newsevents/speech/bernanke20100802a.htm
۷- https://www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2015/10/14/ben-bernanke-on-why-he-was-right-about-the-economy/?utm_term=.81930e4ba096



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *