بودجه سال آینده چه جزییاتی دارد؟

abacus_hires

حجم بودجه در لایحه پیشنهادی دولت حدود ۱۰درصد یا ۱۰۹ هزار میلیارد تومان زیاد شده است. سند دخل و خرج سال جاری هم نسبت به سال ۱۳۹۵ همین حدود افزایش پیدا کرده بود که با توجه به تورم زیر ۱۰درصدی، می‌توان گفت حجم بودجه مقدار کمی افزایش پیدا کرده است. نکته آنکه حجم بودجه در ۱۰سال حدودا پنج برابر شده و از حدود ۲۳۶ هزار میلیارد تومان در سال ۱۳۸۷، امسال به حدود یک هزار و ۱۹۵ هزار میلیارد تومان رسیده است. این‌ها درحالی است که در ایران، رشد اقتصادی چشمگیر و باثباتی رخ نداده و بیشتر این افزایش بودجه، یا بر اثر تورم بوده، یا پرداخت‌های سنگین یارانه‌های نقدی. (بار روی دوش دولت)
درسال‌های ۱۳۸۹ و ۱۳۹۰، حجم بودجه به ترتیب ۳۰درصد و حدود ۴۲درصد افزایش داشته که برابر با آغاز پرداخت‌های یارانه‌های نقدی است. در سال ۱۳۹۲ هم در اوج تحریم‌ها بودجه دولت حدود ۴۳درصد افزایش پیدا کرد. از سال ۱۳۹۳ تا کنون، بودجه با روندی آهسته‌تر رشد کرده که تقریبا با افزایش تورم همخوان است.
با آنکه دولت در ایران حجیم است، اما ترجمه کاهش یا افزایش حجم بودجه به تغییر مستقیم وضع معیشت مردم، ساده‌انگارانه است. همان‌گونه که افزایش بودجه در سال‌های گذشته باعث بهتر شدن وضعیت معیشت نشده است و بیشتر منعکس‌کننده بحرانی اقتصادی بوده است.
در همین حال این پرسش پیش می‌آید که بودجه‌ای که دولت برای یارانه‌های نقدی در نظر گرفته، چقدر است؟ جداول نشان می‌دهد بودجه پیشنهادی برای پرداخت یارانه‌های نقدی و غیرنقدی، تقریبا نصف شده است و از حدود ۴۲ هزار میلیارد تومان، به ۲۳ هزار میلیارد تومان رسیده است. در سال‌های گذشته، بودجه قانون هدفمندی یارانه‌ها ۴۸ هزار میلیارد تومان بود که ۴۲ هزار میلیارد تومان آن صرف پرداخت یارانه‌های نقدی می‌شد. براساس بودجه سال ۱۳۹۶، بودجه قانون هدفمندی یارانه‌ها ۳۷ هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شده است که از آن تنها ۲۳ هزار میلیارد تومان برای پرداخت یارانه‌های نقدی در نظر گرفته شده است. پس براساس پیشنهاد دولت، سال آینده باید حدود ۳۴ میلیون نفر از تعداد مشمولان یارانه نقدی کم شوند. این میان واقعیت این است که با آنکه دولت در سال‌های گذشته بارها از تلاش برای کم کردن تعداد مشمولان گفته، اما هنوز راه‌حلی برای انتخاب افراد پردرآمد ارائه نکرده است.
در بخش درآمدها، دولت انتظار دارد حدود ۱۰۱ هزار میلیارد تومان از صادرات نفت، میعانات گازی و گاز طبیعی درآمد کسب کند. پارسال برآورد درآمد حدود ۱۱۱ هزار میلیارد تومان بود. دلیل کاهش برآورد دولت، شاید فروش کمتر از انتظار نفت در ماه‌های اول امسال باشد. درحالی‌که دولت پارسال هم قیمت را ۵۵ دلار برآورد کرده بود، اما خبرهایی از فروش نفت ایران با قیمت زیر ۵۰دلار منتشر شد. نکته آنکه گرچه در حال حاضر قیمت نفت اوپک به بالای ۶۰دلار رسیده است، اما قیمت نفت سنگین ایران، کمتر از متوسط سبد اوپک است. به هر روی لایحه بودجه ایران نشان می‌دهد که وابستگی بودجه، دستکم روی کاغذ، به نفت کمتر شده است. قمیت نفت، برآورد دولت از دلار را هم نشان می‌دهد که حدود ۳۵۰۰ تومان برآورد می‌شود.
این سند، حدود ۳۰درصد کل درآمدهای دولت یا حدود ۱۳۱ هزار میلیارد تومان، از انواع مالیات است که البته بخشی از پول نفت هم از راه مالیات بر شرکت نفت و شرکت‌های دیگر نفتی وارد بودجه می‌شود. دولت همواره تلاش کرده وابستگی خود را به نفت کاهش دهد، گرچه همچنان نفت، بخش عمده‌ای از درآمدهای دولت را پوشش می‌دهد. باید در نظر گرفت که صادرات محصولات پتروشیمی که محصول مستقیم صنعت نفت و گاز است، جزو صادرات غیرنفتی محاسبه می‌شود و بخشی از پول نفت هم از مجرای مالیات وارد بودجه می‌شود. با این حال دولت برآورد کرده که نسبت به پارسال، درآمدهای مالیاتی حدود ۱۷هزار میلیارد تومان افزایش داشته باشد. بسیاری از کارشناسان می‌گویند: این برآوردها، خوشبینانه است و برای نمونه درآمدهای مالیاتی به اندازه‌ای که انتظار می‌رود به دست نمی‌آید. همین مساله اهمیت نفت را به عنوان منبع درآمدی با ثبات بالا می‌برد و در عمل وابستگی دولت به نفت فراتر از درصد بالاست و در سال‌های آینده با بررسی عملکرد بودجه محاسبه می‌شود.
سند دخل و خرج سال آینده دولت همچنین نشان می‌دهد که در مجموع بودجه نیروی انتظامی حدود ۳۰درصد و بودجه وزارت اطلاعات ۹درصد افزایش داشته است. بودجه نهادهای نظامی و امنیتی ایران، در لایحه بودجه در مجموع حدود ۵۰ هزار میلیارد تومان است. ستاد مشترک سپاه پاسداران، با ۱۶ هزار میلیارد تومان، حدود ۳۳ درصد کل بودجه را در اختیار دارد.
در چنین شرایطی مرکز پژوهش‌های مجلس ایران، برآورد کرده که دولت در سال آینده، ۲۸۰ هزار میلیارد تومان هزینه دارد، که نمی‌تواند از زیرش شانه خالی کند. از سویی کل درآمدهای عمومی دولت، براساس شرایط اقتصادی کشور، نمی‌تواند بالاتر از ۳۲۵ هزار میلیارد تومان باشد. با این حساب حداکثر می‌تواند برای ۴۵هزار میلیارد تومان برنامه‌ریزی کند. اما دولت برای ۸۸ هزار میلیارد تومان برنامه‌ریزی کرده است.



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *