مشوق‌های دولتی و رونق شرکت‌های مشارکتی

44773_orig

جوینت ونچر ( Joint Venture ) یا مشارکت انتفاعی، به یک واحد تجاری مشترک گفته می‌شود که توسط دو یا چند مشارکت‌کننده برای هدف مشخص تجاری، مالی یا فنی ایجاد می‌شود. به بیان دیگر جوینت ونچر، به اتحاد چند شرکت یا فرد و یا ترکیبی از آنها جهت انجام فعالیت مشخص گفته می‌شود، بدون اینکه مدت معینی برایش در نظر گرفته شده باشد. در معنای دیگر، این اصطلاح مشارکت انتفاعی، سرمایه‌گذاری مشترک و مشارکت حقوقی تعریف می‌گردد.
ایجاد شرکت‌های مشارکتی بزرگ در امر صادرات، یک ضرورت اجتناب ناپذیر است. امروزه در دنیای رقابت در بازارهای جهانی، تنها شرکت‌های بزرگ صادراتی می‌توانند به عنوان برگ برنده کشورها در حوزه صادرات محسوب شوند، چرا که شرکت‌های کوچک و متوسط به تنهایی توان رقابت و ماندگاری در بازارهای منطقه‌ای و جهانی را ندارند.
اینگونه شرکت‌ها می‌توانند با تجمیع منابع، همفکری مدیریتی، کاهش هزینه‌های ثابت و یکپارچه‌سازی، واحد بازاریابی قوی ایجاد کرده و ضمن برندسازی و تبلیغات مؤثر، با شرکت در نمایشگاه‌های بین‌المللی و مذاکره با هیأت‌های تجاری گام مهمی را در جهت افزایش صادرات بردارند.
در حال حاضر در کشور ما سازمان توسعه تجارت ایران، گام‌هایی را تنها در جهت آشنایی شرکت‌ها با مقوله کنسرسیوم صادراتی برداشته است که اقدامات انجام شده در این خصوص ناکافی بوده و نیازمند به تدوین و اجرای مؤثر برنامه‌های حمایتی، تشویقی و انگیزشی جهت متمایل کردن شرکت‌ها به مشارکت با هم وجود دارد.
این ضرورت در صدور خدمات فنی و مهندسی و صدورکالاهایی که به‌صورت فله صادر می‌گردند، بیشتر احساس شده و باید در کمترین زمان ممکن، دولت و سایر دستگاه‌های ذیربط با برنامه‌ریزی و اقدامات سریع، بخش خصوصی را تشویق کنند که به جهت افزایش فروش و سودآوری شرکت‌ها و همچنین توسعه صادرات کشور، اقدام به تشکیل شرکت‌های مشارکتی نمایند.
با عنایت به اینکه درحال حاضر تنوع اقلام صادراتی که از کشور صادر میشوند زیاد است، در ذیل جهت تبیین ضرورت تشکیل شرکت‌های مشارکتی در امر صادرات به کالای قیر به عنوان نمونه اشاره می‌گردد:
براساس آمارها ایران هفتمین تولیدکننده و چهارمین صادرکننده قیر در دنیاست، از مجموع تقاضای جهانی قیر، ایران به دلیل مشکلات موجود در امر صادرات این محصول، تنها حدود ۴درصد از این تقاضا را تامین می‌کند. در چند سال اخیر بروز رقابت ناسالم، ارائه قیمت‌های متفاوت، نبود نظارت و کنترل از لحاظ کیفیت بر صادرات این محصول موجب شد که بخشی از بازار صادراتی قیر ایران در سطح جهانی از دست برود.
اما در حال حاضر با تدوین استانداردهای داخلی و حذف شرکت‌های کوچک از عرصه رقابت، فرصتی پدید آمده که شرکت‌های نیمه‌دولتی و خصوصی تولیدکننده و صادرکننده قیر در کشور می‌توانند با تشکیل شرکت‌های مشارکتی، رقابت‌پذیری خود را در بازارهای بین‌المللی اصلاح کرده و در جهت منتفع شدن از این بازار حداکثر استفاده را از هم‌افزایی توان خود ببرند. تشکیل اینگونه شرکت‌ها موجب می‌شود تا توان مالی، پشتیبانی و قدرت چانه‌زنی شرکت‌های تولید‌کننده و صادرکننده در بازارهای جهانی افزایش یابد. همچنین این شرکت‌های بزرگ می‌توانند با ایجاد دفاتر بازاریابی و اعطای نمایندگی، ضمن رصد تحولات بازار جهانی با پیمانکاران و مصرف‌کنندگان بزرگ بین‌المللی وارد مذاکره شده و عقد قرارداد کنند.
بررسی وضعیت فعلی صادرات قیر فله حاکی از این است، که در حال حاضر هریک از شرکت‌های بزرگ تولیدکننده و صادرکننده این محصول در کشور، قیر فله صادراتی خود را توسط کشنده‌های تانکردار مخصوص حمل قیر، از طریق جاده به بنادرجنوبی کشور حمل می‌کنند و در آنجا به‌صورت مستقل هرکدام در بخشی از اسکله بنادر، اقدام به استفاده از مخازن کوچک استیجاری و یا بعضا ملکی خود جهت ذخیره‌سازی قیر در مقیاس کمتر از ۱۰هزار تن می‌کنند و پس از پهلوگیری کشتی‌های کوچک فله‌بر مخصوص، اقدام به تخلیه مخازن و بارگیری کشتی می‌نمایند. شایان ذکر است، حمل قیر فله با کشتی‌های کوچک باعث افزایش هزینه حمل و در نتیجه افزایش قیمت نهایی و کاهش رقابت‌پذیری محصول در سطح جهانی می‌گردد.
نکته قابل‌توجه این است که خریدار عمده قیر فله صادراتی ایران تنها چند کشور خاص هستند و از این مهمتر اینکه، در حال حاضر خرید قیر فله کل کشور توسط تنها یک یا دو کمپانی بزرگ بین‌المللی صورت می‌گیرد و سپس به مقاصد چندگانه بین‌المللی حمل می‌شود، شرکت خریدار قیر را با یک آنالیز خاص از همه شرکت‌ها خرید می‌کند و قبل از حمل کالا را براساس آنالیز درخواستی بازرسی کرده و پس از تائید کیفیت، تحویل می‌گیرد. تشکیل شرکت‌های مشارکتی بزرگ با سرمایه‌گذاری مشترک و احداث مخازن ذخیره‌سازی در حجم بالا در اسکله‌هایی که توان پهلوگیری کشتی‌های حداقل ۱۰۰هزار تنی با آبخور ۱۴متر در آن فراهم است، موجب میشود تا اولا، مشتریان بزرگ بین‌المللی جذب بازار قیر صادراتی ایران شوند و ثانیا با پهلوگیری و بارگیری سریع کشتی‌های بزرگ این فرصت پدید می‌آید که این کشتی‌ها بتوانند قیر را با قیمت رقابتی در سطح جهانی حمل کنند، نتیجه اینکه، ضمن افزایش صادرات و ارزآوری برای کشور، سهم ایران در بازارهای بین‌المللی این محصول به جایگاه واقعی خود نزدیک می‌شود.
اینگونه طرح‌های بزرگ قطعا به سرمایه‌گذاری زیادی نیاز خواهد داشت، بنابراین لازم است دولت محترم ضمن حمایت از اینگونه شرکت‌ها، تدابیری اتخاذ کنند که شرکت‌های مشارکتی جهت اجرای طرح‌های صادراتی خود، از منابع ویژه صندوق توسعه ملی و تسهیلات بانکی خاص، بهره‌مند شده و با اولویت بخشی به اینگونه از شرکت‌ها در واگذاری امکانات و مستحدثات بندری، شرایطی فراهم شود که شرکت‌های مذکور با سرمایه‌گذاری داخلی و یا جذب سرمایه‌گذاران خارجی، بتوانند در مدت زمان محدود توان صادراتی کشور را افزایش دهند.
همچنین این شرکت‌های مشارکتی بزرگ باتوجه به تاثیرگذاری ویژه در رشد صادرات کشور، باید از حمایتهای دستگاه دیپلماسی و سازمان توسعه تجارت ایران نیز در جهت بهره‌مندی از موافقتنامه‌های تجارت ترجیحی خاص براساس نوع کالای صادراتی و کشورهای عمده واردکننده آن کالا در سطح بین‌المللی بهره‌مند شوند.
امید است دولت محترم ضمن رایزنی با اتحادیه‌ها، تشکل‌ها، اتاق‌های بازرگانی و صادرکنندگان کالا و خدمات، فرهنگ ایجاد و توسعه شرکت‌های مشارکتی را در کشور تقویت کرده و ضمن اعطای مشوق‌های صادراتی هدفمند به این دسته از شرکت‌ها، زمینه هم‌افزایی شرکت‌های کوچک و متوسط و ایجاد شرکت‌های مشارکتی بزرگ در کشور فراهم شده و درنهایت صادرات غیرنفتی کشور افزایش یابد.

*هادی محمودی –  فعال در حوزه مالی و بانکی



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *