سفیران اقتصاد شب

asmterdam

«زیست شبانه‌ پرجنب‌وجوش شهری می‌تواند شهرها را بدل به قطب‌های خلاقیت کند»؛ مریک میلان ، شهردار شب آمستردام، چنین باور دارد.

پس از پایان فعالیت شهردار آمستردام در انتهای روز کاری، فعالیت مریک میلان، شهردار شب این شهر، آغاز می‌شود. در سال ۲۰۰۳، آمستردام اولین شهر جهان بود که یک «nachtburgemeester»، یا شهردار شب، برای بازسازی زیست شبانه‌اش، انتخاب شد. یکی از نقش‌های میلان در جایگاه شهردار شب، پیوند میان شهرداری و زیست فرهنگی شبانه‌ طبقه‌ خلاق است. نتایج حضور وی چنان دگرگون‌کننده و تحول‌ساز بوده‌ است که حال، شهرهای دیگری همچون پاریس، زوریخ، استکهلم، و سیدنی نیز درپی تعریف چنین نقشی در چارچوب مدیریت شهری خود هستند.
امروزه در اغلب جوامع توسعه‌یافته سرگرمی‌های شبانه‌ شهری به‌دلیل پتانسیل‌های اقتصادی بالای خود، یک صنعت به‌شمار می‌آیند. این صنایع منبع اصلی اشتغال، فعالیت‌های اقتصادی و درآمد مالیاتی برای شهرها هستند؛ ازهمین‌رو گاه گفته می‌شود هر شهر با جمعیت بیش‌ از ۲۰۰هزار نفر می‌تواند از مواهب داشتن یک شهردار شب بهره‌مند شود؛ آنچه محتمل است یاری‌رسان شهرهای متوسط برای نگه‌داشتن جمعیت جوان خلاق باشد و با پاسخ‌گویی به نیاز آنان به دسترسی به بازار کاری بزرگ‌تر و سرگرمی‌جویی بیشتر، مانع مهاجرت آن‌ها شود.
میلان در باب نقش خود در جایگاه یک شهردار شب می‌گوید مشاور مستقیم شهردار و چشم و گوش او در شب شهر است. در ‌واقع، میلان در رأس سازمانی غیرانتفاعی فعالیت می‌کند. رسالت آنها بهبود منظر شبانه‌ شهر و چاره‌اندیشی برای ناهنجاری‌های اجتماعی به‌منظور تسهیل فعالیت‌های اقتصادی شبانه است. نقش شهردار شب آمستردام، به‌نوعی تسهیل‌گری و شنیدن صدای تمامی ذی‌نفعان، یعنی شهروندان، سیاست‌گذاران شهری و پلیس و در نظرگیری همه‌ آرا تا سر حد امکان، با حفظ اصل آزادی، برای داشتن زیست شبانه‌ شهری و متعاقب آن اقتصاد شبی پویا و بی‌خطر است.
معرفی و تهیه‌ شمایی جامع از اماکنی که خارج از آمستردام فعالیت ۲۴ساعته دارند، به‌کارگیری کارشناسان خدمات اجتماعی در مناطق فعال در شب برای خدمات‌رسانی و نظارت اجتماعی و تهیه‌ اپلیکیشنی که دسترسی شهروندان را در صورت داشتن هرگونه شکایتی به نزدیک‌ترین شبکه‌ پلیس تسهیل می‌کند از جمله پروژه‌هایی‌اند که میلان و همکاران وی درحال‌حاضر روی آن‌ها کار می‌کنند.
مهم‌ترین هدف شهرداری شب آمستردام، زدودن نگرش منفی درباره‌ زنده‌گی شبانه به مدد سرمایه‌گذاری بر کیفیت این سنخ سودآور از زندگی شهری است؛ هدفی که سنگ‌بنای آن استقبال از تنوع فرهنگی زند‌گی‌های جاری در شب، و نه ترویج سنخ خاصی از زندگی شبانه، است؛ چون برنامه‌ریزان شهر آرام آمستردام باور دارند، بهره‌گیری از پتانسیل‌های تنوع فرهنگی در متن یک اقتصاد خلاق، علاوه‌بر به ‌ارمغان آوردن پویایی اقتصادی و اجتماعی، آسیب‌زدا نیز هست. آن‌ها به تجربه دریافته‌اند افرادی که در متن یک فعالیت فرهنگی همچون یک جشنواره‌ هنری، غذایی و… مشارکت می‌کنند، به شکل چشم‌گیری تمایل کمتری به انجام رفتارهای آسیب‌زا برای دیگران دارند و با گشاد‌گی شهر بر اقتصاد خلاق، سهم شب در افزایش نرخ آسیب‌ها، به حداقل خواهد رسید.

پیوند پررنگ صنایع خلاق و اقتصاد شب
شهردار شب آمستردام بر این باور است که در برنامه‌ریزی شهری برای شب صرفا نمی‌توان به الزامات ساختاری بالابه‌پایین بسنده کرد و وظیفه‌ برنامه‌ریزان شهری نظر به هر دو ساختار بالابه‌پایین و پایین‌ به‌ بالا و صورت‌بندی پاسخ مناسبی به هر دو سطح از تقاضاست. از منظر وی و دیگر برنامه‌ریزان کلان‌شهرهای جهانی، حیات پویای شبانه‌ شهری به شکوفایی اجتماعی، اقتصادی، و فرهنگی منجر می‌شود و رونق‌بخش صنایع خلاق و متعاقب آن گردشگری فرهنگی است. پذیرای تنوع فرهنگ شهری بودن، مولد اجتماعی پویا و فراگیر خواهد بود چون نمونه‌ آن را جز آمستردام، در شهرهای دیگری همچون برلین و لس‌اَنجلس نیز می‌توان دید؛ جایی که پویایی حیات شب شهر برای طبقه‌ خلاق مجال جولان فراهم می‌کند و آورده‌ آن شکوفایی صنایع خلاق این شهرهاست. در آمستردام، فقط ۸۵۰هزار نفر زندگی می‌کنند، اما این شهر به مدد جاذبه‌های خود توانسته است در سال ۲۰۱۶، پذیرای ۱۷میلیون گردشگری باشد که ۱۸.۸میلیارد یورو در این شهر هزینه و به اقتصاد محلی آن کمک کرده‌اند. در برلین نیز ۳۰درصد از گردشگران برای موسیقی‌های مستقل فعال در شب، این شهر را برای بازدید برمی‌گزینند. باید افزود که شب در نگاه برنامه‌ریزان شهری‌ همچون میلان، صورتی یک‌پارچه و کل‌نگرانه، گرچه در پیوند با روز دارد.
اولین گام آمستردامی‌های صحنه‌پرداز شب برای بیداری شهر و پویایی آن در شب، پرداختن به سیمای زندگی‌های فرهنگی جاری در شب و زدودن کلیشه‌هایی است که شب شهر را در جایگاه زمان و مکانی صرفا برای خوشگذرانی تصویر می‌کنند. آنها با دیالوگی بی‌پیش‌فرض آغاز و بستری مهیا می‌کنند که نویدبخش شیوه‌های خلاقانه و امن شبانه زیستن است. شُرکای آن‌ها متعلق به طبقه‌ خلاقی هستند که درازای مواهب فعالیت در شب، برای بهبود زیرساخت‌های جامعه و یافتن راهی برای پرکردن شکاف میان روز و شب می‌کوشند. هم‌چنین آن‌ها که مشتاق فعالیت در شب‌اند از همان حقوقی برخوردارند که مشتاقان روز.
آمستردام هرساله ۳۵۰فستیوال شبانه دارد. علاوه بر این شهر، فراغت شهری شبانه در نیویورک، صنعتی ۱۰میلیارددلاری است و این شهر بی‌خاموشی، پتانسیل ایجاد ۱۰۰هزار شغل را عینیت بخشیده است. اقتصاد شب لندن نیز هرساله مولد میلیاردها دلار است و افقی بسیار روشن تا سال ۲۰۲۹ دارد.
اما علاوه‌بر مزایای حیرت‌انگیز اقتصادی، صحن شبانه‌ شهر جولانگاه فرهنگ و بستری برای پروردن خلاقیت و بهره‌گیری از پتانسیل صنایع خلاق در متنی پویاست؛ متنی که گاه به شکوفایی بیش‌تر استعدادها و زمینه‌سازی برای رشد هرچه‌بیش‌تر آن‌ها خاصه در آمستردامی انجامیده است که شب‌اش را کارخانه‌ پرورش خلاقیت می‌نامند. به‌واقع نقش شهردار شب، دمیدن زند‌گی در کالبد خاموش شهر برای خلق فضایی به‌منظور شکوفایی فرهنگ پس از پایان کار روزانه‌ شهرداری است. شهرداران شب می‌کوشند عناصر ارزنده‌ حیات شبانه‌ شهری را به دور از آشفتگی و اختلال که عموما به این زمان نسبت داده می‌شود تا به‌جای پویایی زندگی نظارت و سرکوب توجیه یابد، برجسته کنند چون در باور آنان حیات شبانه، میعادگاه خلاقیت‌هاست؛ جایی است که ایده‌ها آغاز می‌شوند و مجالی است برای تخیل‌های سازنده‌ای که آینده را از آن خود می‌سازند؛ آن‌چه ایزابل‌ وُن والترسکرچن ، رییس شورای شب زوریخ نیز بر آن تاکید می‌کند.
باید افزود نقش‌آفرینی درخور شهردار شب آمستردام در عرصه‌ موسیقی از زمان انتصابش در سال ۲۰۱۴ تاکنون، کسب درآمد سالانه‌ ۶۷۴میلیون‌دلاری از جشنواره‌ موسیقی هلند را به‌همراه داشته است؛ آن‌چه موجب اشتغال تمام‌وقت و پاره‌وقت ۱۳هزار نیروی کار شده است، دستاوردی که به باور این شهردار جوان، مرهون توجه به پتانسیل‌های بسیار خرده‌فرهنگ‌های خلاق شهری و اعتماد به کنشگری فعال شهروندانی است که سیاست‌گذاران‌شان، ریشه‌های تغییر را در آگاهی‌بخشی و آموزش و زدودن کلیشه‌های منفی پیرامون زیست شبانه می‌جویند: در شب، امن و خلاقانه هم می‌توان زیست.
بخش دیگری از نقش شهرداران شب، به‌ناگزیر، میانجی‌گری به دور از تعصب در میدان تعارض و تزاحم احتمالی منافع و رسیدگی به شکایت‌های همه‌ ذی‌نفعان است. کوششی که در آمستردام منجر به تغییرات چشم‌گیری در سنخ زیست شبانه در پاره‌ای از نقاط این شهر شده است.
هم‌چنین در آمستردام و بسیاری شهرهای ۲۴ساعته‌ جهان، چاره‌جویی برای بهبود امنیت شب شهر نیز در گرو توسعه‌ هرچه‌بیش‌تر صنایع فرهنگی فعال در شب است. در تمامی این شهرها به باور برنامه‌ریزان شهری، فروغ شب شهر ضامن امنیت، مولد شغل، و به‌تبع آن کاهش‌دهنده‌ نرخ آسیب است. اداره‌ شهرداری شب آمستردام از این‌رو اهمیت دارد که با وجود کوچک‌مقیاس‌ بودن، در این زمینه پیشرو و الگویی برای کلان‌شهرهایی هم‌چون لندن و نیویورک بوده است. در واقع، دیگر شهرداران شب با الگو قرار دادن آمستردامی‌ها می‌کوشند بر اهمیت اساسی ارزش‌های فرهنگی و اقتصادی حیات شبانه‌ شهری، صحه بگذارند و در این مسیر با بهره‌گیری از مشارکت خرده‌کارآفرینان و فعالان اقتصاد شب، برای زدودن داغ ننگ از چهره‌ شب به مدد اثبات رونق اقتصاد فرهنگ در خاموشی روز می‌کوشند؛ خرده‌کارآفرینانی که خود هم از مواهب این خوان گسترده بهره‌ می‌جویند و هم گاه از معافیت‌های مالیاتی مشمول کارآفرینان سود می‌برند.
به‌هر رو، سیاست‌گذاری‌های شهری و سنخ و سیاق فعالیت شهرداران شب در شهرهای مختلف، متفاوت است؛ برای نمونه شهرداری شب آمستردام یک سمَت دولتی یا وابسته به شهرداری نیست، بلکه ان‌جی‌اویی مستقل است که می‌کوشد یک‌سوم هزینه‌های خود را از بخش درآمدهای شبانه‌ شهری، یک‌سوم را از مالکان کسب‌وکارهای شبانه و باقیمانده را به مدد پروژه‌های خود تامین کند. شورای شب زوریخ نیز متشکل از هفت عضو داوطلب است که مایل‌اند مستقل و غیررسمی عمل کنند.
اقتصاد شب و مساله‌ اعیانی‌سازی
اما فارغ از تفاوت‌ها، اغلب شهرداران شب مسائل مشابهی را تجربه می‌کنند؛ برای نمونه عموم کنشگران، زیست شبانه‌ شهری را گشاده بر تمامی تغییرات ناشی از فعالیت‌های خود می‌دانند و در شرایطی که شهرها پیوسته در حال پیچیده‌شدن‌ هستند، ضرورت ابداع راه‌حل‌هایی مبتنی‌بر مراقبت از حقوق تمامی ذی‌‌نفعان ذیل چتر شب، ضروری به نظر می‌رسد. از دیگر مسائل مشترک، صدور مجوز فعالیت، تامین امنیت و اعیانی‌سازی‌ است؛ مسائلی که گاه شهروندان را با چالش‌هایی بسیار مواجه می‌کنند. شهرداری آمستردام به‌منظور رونق‌بخشی به شمار اماکن فعال، ۵۲.۷میلیون‌دلار در پروژه‌های نوسازی شماری از بزرگراه‌های خارج از شهر سرمایه‌گذاری کرده است تا ساختمان‌هایی قدیمی که حال دیگر کاربری تجاری خود را از دست داده‌اند، بدل به باشگاه‌هایی ۲۴ساعته با اجاره‌بهایی مقرون‌به‌صرفه برای کاربری‌هایی هم‌چون رستوران و سینما شوند. یک نمونه از این مجموعه اقدامات پیرامون محله‌ای به نام نیو-وست که ساکنان آن عمدتا مهاجرانی کم‌درآمدند، انجام شده است. پروژه‌ای که بناست بهره‌مندان بخشی از مواهبش خانوارهای مقیم همان محله نیز باشند، در صورت درافتادن به ورطه‌ اعیانی‌سازی می‌تواند دستاوردی اسفناک برای آنان به‌همراه آورد چون عموما حاصل این‌‌ سنخ پروژه‌های توسعه‌گرایانه‌ شهری چیزی جز پیوسته بدترشدن وضعیت فرودست‌شد‌گان نبوده است.
به‌واقع، اعیانی‌سازی روند تدریجی بازسازی حاشیه‌ شهرها یا نواحی شهری‌ است که عموما محل اسکان فرودست‌شدگان‌اند؛ پروسه‌ای که با هجوم افراد طبقه‌ بالادست و متوسط که اغلب از منظر نژادی یا قومی نیز در اکثریت‌اند، به مناطق روبه‌زوال یا در حاشیه همراه است. این فرایند به‌مرور موجب اخراج یا جابه‌جایی اجباری ساکنان کم‌درآمد و طبقه‌ کارگر به دلیل افزایش اجاره‌بها، افزایش ارزش ملک و تغییر مناسبات کار خواهد شد. ازهمین‌روست که «شکاف اجاره‌بها» عموما پایه‌ اعیانی‌سازی دانسته می‌شود.



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *