وضعیت سرمایه‌گذاری خارجی در صنعت نفت آمریکای شمالی و برزیل

kkeppel2445645

برای اجرای پروژه‌های بالادستی نفت و گاز، روش‌های مختلفی در جهان متداول است. یکی از این روش‌های بسیار متداول، مشارکت داخلی و خارجی است. در این مشارکت شرکت نفت خارجی با شرکت‌های داخلی کشور میزبان برای یک پروژه مشغول به کار می‌شوند. در این شیوه، شرکت‌های خارجی با انتخاب شرکای داخلی به‌صورت مشترک عملیات اکتشاف یا توسعه را صورت داده و شرکت ملی نفت بدون ورود مستقیم به پروژه، از جایگاه کارفرما بر اجرای عملیات نظارت خواهد داشت.
درمرداد ۱۳۹۵ تصویب نامه شرایط عمومی، ساختار و الگوی قراردادهای بالادستی نفت حضور شرکت‌های ایرانی اکتشاف و تولید به‌عنوان شریک، شرکت خارجی را لازم فرض کرده است. در حال پس از امضای برجام و توافق‌های انجام شده میان شرکت ملی نفت ایران و شرکت توتال یکی از شرکت‌های داخلی را در کنسرسیوم ۳ گانه مسوولیت راه‌اندازی و بهره‌برداری از فاز ۱۱ پارس جنوبی سپرده شده است.
*****
صنعت نفت در کشور ما از جایگاه استراتژیک برخوردار بوده وسیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی استراتژیک و بدور از هیجانات مقطعی و سلایق افرادی را می‌طلبد. برای رسیدن به این جایگاه، لازم است تحولات قطب‌های صنعت نفت جهان به‌طور مستمر رصد گردیده و براساس شرایط رقبا، با شناخت بیشتر از «واقعیت‌ها»، تصمیم‌سازی متناسب در کشور صورت گیرد.
آمریکای شمالی یکی از کانون‌های بزرگ صنعت نفت و گاز جهان محسوب شده که تحولات آن تاثیر مستقیم بر قیمت‌های جهانی نفت و همچنین جریان سرمایه‌گذاری‌ها داشته است. اخیرا گزارش Firmex وضعیت سرمایه‌گذاری خارجی در صنعت نفت و گاز دو کشور کانادا و آمریکا را تحلیل کرده است. طی ۵ سال گذشته، ۱۹۱ مورد قرارداد سرمایه‌گذاری خارجی در حوزه بالادستی نفت و گاز آمریکا جمعا به ارزش ۴۴.۲ میلیارد دلار به امضا رسیده است. طی همین دوره، تعداد ۶۱ مورد معامله در حوزه بالادستی نفت و گاز کانادا جمعا به ارزش ۵۸.۶ میلیارد دلار توسط شرکت‌های خارجی صورت گرفته که اگرچه از نظر تعداد کمتر از آمریکا بوده ولی از نظر ارزش، کشور کانادا جذابیت بیشتری برای سرمایه‌گذاران خارجی داشته است. یکی از معاملات بزرگ اخیر در کانادا، قرارداد ترانس کانادا TransCanada به ارزش ۱۳ میلیارد دلار بوده است. بزرگ‌ترین معامله توسط شرکت‌های خارجی در صنعت نفت کانادا طی ۵ سال گذشته، با خرید شرکت Nexen Inc به ارزش ۱۷.۷ میلیارد دلار توسط شرکت ملی نفت فراساحل چین CNOOC در سال ۲۰۱۲ صورت گرفته است. بزرگ‌ترین معامله توسط شرکت‌های خارجی در صنعت نفت ایالات متحده طی ۵ سال گذشته، با خرید شرکت Spectra Energy Corp به ارزش ۴۱.۵ میلیارد دلار توسط شرکت کانادایی Enbridge Inc در سپتامبر سال گذشته و ایجاد بزرگ‌ترین شرکت زیرساخت‌های انرژی آمریکای شمالی و یکی از بزرگ‌ترین‌ها در دنیا با ارزش ۱۲۷ میلیارد دلار صورت گرفت.

جذب سرمایه با انعطاف قوانین
اگرچه تولید از شیل در آمریکا جذابیت‌هایی به‌دنبال داشته ولی کاهش قیمت نفت در کنار هزینه بالای تملک اراضی، عواملی برای کاهش اقبال برای سرمایه‌گذاری‌های خارجی جدید در پروژه‌های شیل به‌خصوص طی ۱۸ ماه اخیر محسوب می‌شود. در این گزارش، یکی دیگر از علل پیشی گرفتن کشور کانادا در جذب سرمایه‌گذاری خارجی در حوزه نفت و گاز، منعطف‌تر بودن قوانین این کشور نسبت به سرمایه‌گذاری خارجی خصوصا توسط چینی‌ها بیان شده است.
یکی از علل محدود کننده، جذب سرمایه‌گذاری خارجی در صنعت نفت آمریکا، محدودیت‌های کمیته سرمایه‌گذاری خارجی در ایالات متحده در مورد حجم سرمایه‌گذاری توسط برخی از شرکت‌های خارجی (بعضا با رویکرد سیاسی) است. برای نمونه پیشنهاد سرمایه‌گذاری شرکت L1 Energy که قرار بود توسط یک شرکت روسی تامین مالی شود، در کمیته مزبور رد گردید.
اتخاذ رویکرد مشابه در مورد شرکت‌های چینی نیز محتمل است ولی رویکرد در قبال سرمایه‌گذاری شرکت‌های روسی و چینی در کانادا منعطف‌تر است. تردید در مورد تغییر قوانین، بسیاری از سرمایه‌گذاری‌ها در بخش میان دستی کانادا را به سمت ایالات متحده سوق داده است. با روی کار آمدن دولت ترامپ، حمایت کامل در شرکت‌های نفتی و تغییر مقررات به‌نفع صنعت نفت داخلی است.
توجه به ارقام نجومی معاملات صورت گرفته در صنعت نفت و گاز آمریکای شمالی و حضور فعال شرکت‌های نفتی از کشورهای مختلف حتی دارای تنش با دولت‌های میزبان، گویای فضای خاص حاکم در اقتصاد بین‌الملل از جمله در حوزه انرژی بوده، که شناخت بیشتر نسبت به مختصات این فضا در داخل کشور را لازم می‌نماید.

مدل جدید قرارداد نفتی برزیل
هیات نظارت بر صنعت نفت برزیل ANP به تازگی تهیه مدل جدید قرارداد نفتی این کشور به‌منظور برگزاری دور ۱۴مناقصه پروژه‌های نفت و گاز که سپتامبر برگزار خواهد شد را اعلام کرده است. در این دور از مناقصه ۲۸۷بلوک فراساحلی، عرضه خواهد شد.
رییس هیات نظارت نفتی برزیل ابراز امیدواری کرده است که باتوجه به مشوق‌های این مدل جدید قرارداد، پیشنهادهای بیشتری از طرف شرکت‌های نفتی در مناقصه دریافت گردد. ازجمله تغییرات در مدل جدید قرارداد، کاهش میزان الزام به استفاده از تولیدات و خدمات داخلی برزیل و کاهش بهره مالکانه برای میادین با ریسک بیشتر بیان شده است.

*رضا پاکدامن – کارشناس توافق‌های بین‌المللی



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *