دولت بی‌سرنوشت

1ecd9ae3299b352a69dc37fd1227e6b0

مسعود بارزانی، رییس دولت منطقه‌ای کردستان، ۲۸ ژوئن، در نقطه نظری در واشنگتن پست خبر از آن داد که «وقت آن رسیده که عراقی‌های کردستان، انتخاب خود مبنی بر استقلال را جامه عمل بپوشانند» او می‌نویسد، «کردستان عراق از حق خود برای تعیین سرنوشت خود هیچ کس را تهدید نمی‌کند و این تصمیم می‌تواند به ایجاد ثبات پایدار در منطقه کمک کند.» او ادامه می‌دهد «بعد از یک قرن تلاش، زمان به رسمیت شناختن آن است که گنجاندن اجباری کردها در عراق برای ما یا برای عراقی‌ها کاری از پیش نبرده است. ما می‌خواهیم که ایالات متحده و جامعه بین‌المللی به تصمیم دموکراتیک مردم کردستان احترام بگذارند. در درازمدت، این تصمیم هم برای کردستان و هم برای عراق بهترین خواهد بود.»

آیا کردها حق آن را دارند که استقلال داشته باشند؟
بله. اما آیا این صحبت بارزانی درست است که استقلال کردستان به ایجاد منطقه با ثبات‌تر کمک می‌کند؟ به هیچ وجه، اگر چه عمده دلیل این دروغ شخص بارزانی است و نه کردها که بارزانی مدعی نمایندگی آنهاست. برای توجیه این تصور که استقلال آسان و چیزی مفید خواهد بود بسیاری از مقامات کرد استناد می‌کنند به طلاق دوستانه بین چک و اسلواک که به انحلال چکسلواکی انجامید.
با این حال، نمونه‌های بسیاری از جنگ‌های چریکی و مبارزات نظامی هم وجود دارند که شاید بیشتر شبیه به این اتفاق باشند: سودان و سودان جنوبی، اتیوپی و اریتره، صربستان و کوزوو، و اندونزی و تی‌مور شرقی و چندین نمونه دیگر قابل ذکرند. در هیچ‌کدام از این موارد استقلال بخش جدایی طلب به یک موفقیت با هر معیار هدف نینجامید.
در این باب نقطه نظر من نه علیه استقلال کردستان که -این مهم موضوعی است که مردم کرد باید در مورد آن تصمیم‌گیری کنند است- بلکه متوجه تمام مسائل و پیچیدگی‌هایی است که رهبران کرد آنها را نادیده گرفته‌اند و شکل‌گیری یک کردستان مستقل با تحقق آنها مغایرت دارد.
در اینجا فقط چند مورد را مورد اشاره قرار می‌دهم.

موافقتنامه به اشتراک‌گذاری آب
بارزانی می‌گوید که دولت عراق و کردستان می‌توانند در این مورد براساس یک مدالیته کار کنند، اما موافقتنامه‌های تقسیم آب – که برخی از آنها بیش از ۷۰ سال سن دارند – همچنین شامل ترکیه و سوریه هم می‌شوند. در گذشته، اختلاف بر سر جریان‌های دجله و فرات باعث شده که درگیری بین چند کشور آنها را تا آستانه جنگ پیش برد. دوباره نوشتن این توافق‌ها شاید ازانجام آنها ساده‌تر باشد.

مرزها
بارزانی می‌گوید که استقلال محدود خواهد شد به کردستان عراق، اما او رفراندومی را پیشنهاد می‌کند که درون قلمرو عراق انجام شده و با بغداد در ارتباط است. در جمهوری چک و اسلواکی، شهروندان و دولت بر سر مرزها بلافاصله موافقت کردند. این تصمیم بارزانی می‌تواند به شکل‌گیری اختلافات مرزی بینجامد و ممکن است کردستان و عراق به جای شریک به دشمنانی جدی تبدیل
شوند.

شهروندی
آیا کردهای ساکن در بغداد و مناطق دیگر عراق دارای تابعیت کردی خواهند شد؟ آیا به اعراب ساکن کردستان شهروندی کردستان عراق داده خواهد شد؟ آیا تابعیت دوگانه مجاز دانسته خواهد شد؟ اگر یک دولت این امر را مجاز بداند و دولت دیگر با چنین موضوعی مخالفت کند چه اتفاقی خواهد افتاد؟ آیا رفراندوم می‌تواند صحنه را برای پاکسازی قومی فراهم کند؟ آیا مقامات کرد که اینک مشغول خدمت در دولت عراق هستند مجبور به استعفا، از دست دادن نفوذ و پایان مشارکت خود در دولت بغداد خواهند شد؟

اقتصاد
عراقی‌های کردستان دارای منابع نفت بزرگ، اما بازار غیرشفاف، آلوده با فساد و پارتی بازی هستند که باعث شده برخی شرکت‌های نفتی بین‌المللی این منطقه را ترک کنند. مقامات دولت کردستان عرقا اغلب در پرداخت حقوق کارمندان دولت با مشکل مواجه هستند و برآوردها حکایت از بدهی بیش از ۲۰ میلیارد دلاری دولت این کشور دارد. در همین حال، احکام داوری در لندن و جاهای دیگر احکام داوری بر علیه دولت منطقه‌ای کردستان حکم به پرداخت میلیاردها دلار کرده‌اند. عراقی‌های کردستان همچنین ادعای ۱۷ درصد از درآمد نفت عراق را دارند. آیا ۱۷ درصد از بدهی‌های عراق را هم قبول
می‌کنند؟
هنگامی که دولت بارزانی سعی کرد اوراق قرضه به بازارهای بین‌المللی عرضه کند شرایط آنها آنقدر دست پایین بود که توسط دولت عراق و حتی دولت بدهی زده ساحل عاج مورد استقبال قرار گرفتند. فراموش نکنیم که هیچ‌کدام از ۲۰ مورد تولیدکنندگان عمده نفت و گاز به مانند کردستان محصور در خشکی نیستند. آیا کردستان غرق خواهد شد حتی قبل از آنکه شانس شنا به‌دست آورد؟ متاسفانه، پاسخ مثبت است.

نظامی
با وجود تمام اغراق‌هایی که در مورد پیشمرگ‌های کرد می‌شود آنها بیشتر از آنکه یک ارتش باشند نیروهای شبه نظامی هستند که براساس سیاست تقسیم شده‌اند و ساز و کار آنها بیشتر از آنکه براساس یک ساز و کار حرفه‌ای باشد مبتنی بر وفاداری به اشخاص است.
هنگامی که یک کشور دارای نفت است، اما نیروهای نظامی آن بیشتر وابسته به یک شخصیت هستند تا دولت، نتیجه جنگ داخلی است. آیا باور ندارید؟ از مردم سودان جنوبی سوال کنید. حتی اگر کردستان واقعا بتواند متحد کردن پیشمرگ‌ها و سرویس‌های اطلاعاتی را انجام دهد، در مورد نیروی هوایی چه خواهد کرد؟
حتی اگر بغداد و اربیل بهترین دوست‌ها باشند، موضع ایران و ترکیه به کردستان چگونه خواهد بود؟ ترکیه معتقد است که می‌تواند بارزانی را به‌عنوان یک همکار بپذیرد و کنترل کردستان را به‌عنوان یک دولت همکار بپذیرد. آنها ممکن است استقلال کردستان را دوست نداشته باشند، اما می‌توانند با دولت آن کار کنند و احتمالا همچنان در حال انجام آن هستند. با این وجود، ایران از این سابقه بیشتر می‌ترسد و ممکن است به هیچ وجه با آن کنار نیاید.
کردستان می‌تواند مرحله جدیدی از یک نبرد در خاورمیانه باشد. بارزانی ممکن است خود را به‌عنوان پدر یک ملت ببیند، اما میراث او ممکن است آنچه را که او انتظار دارد به دنبال نداشته باشد. او مدت‌ها پیش انتخابی داشت: آیا از او در آینده به‌عنوان یک نلسون ماندلا یا یاسر عرفات یاد می‌شود؟ ماندلا، رهبر کنگره ملی آفریقا، برای ایجاد یک آفریقای جنوبی جدید، مخالفان سیاسی را کنار گذاشت.
بر خلاف بارزانی که پس از پایان دوره ریاست جمهوری از کناره‌گیری از قدرت خودداری کرد، ماندلا قدرت را منتقل کرد و یک بسترسازی مناسب برای انتقال قدرت در چارچوب دموکراسی در این کشور پایه گذارد. او به‌عنوان یک دولتمرد در عرصه جهانی به رسمیت شناخته شد. در مقابل، عرفات از قدرتش برای تداوم مشکلات کوچک استفاده کرد. او مانند بارزانی، میلیارد‌ها دلار را خراب کرد، فلسطینی‌ها را به‌شدت تقسیم کرد و موسسات و صندوق‌های مالی را در اختیار خود گرفت. کردها ممکن است به رفراندوم خود ادامه دهند و برنده خواهند شد. اما تا زمانی که کردستان رهبری به‌دست آورد که کردستان را بالاتر از خانواده و امور مالی شخصی خود قرار دهد، انجام این رفراندوم فرصتی تاریخی برای آزادی را از بین می‌برد.

*مایکل روبین – نیوزویک

 



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *