ضرورت افزایش سهم حمل‌و‌نقل هوایی در ترانزیت کالا

Untitled-mmmmmm

حمل‌و‌نقل هوایی سهم عمده‌ای در فعالیت تجاری کشورها دارد، به نحوی که غالبا به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شاخص‌های رشد اقتصادی کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه می‌باشد. توسعه ترابری هوایی نه تنها به عوامل طبیعی، اقتصادی و اجتماعی وابسته است، بلکه تصمیمات سیاسی، حقوقی و اعمال ضوابط و مقررات مالی و اجرایی درآن نقش تعیین‌کننده و ویژه‌ای دارد. به همین دلیل بازنگری در قانون‌گذاری‌ها و حذف بسیاری از مقررات محدودکننده اداری و تشکیلاتی همواره یکی از عوامل افزایش سهم حمل‌ونقل کالا از طریق هوایی، در سراسر جهان بوده است.
حمل‌و‌نقل هوایی یا کارگو: به محموله‌های بار تجاری که به‌صورت حمل هوایی انتقال می‌یابند، در اصطلاح کارگو می‌نامند.
شرکت ایران‌ایرکارگو که زیرمجموعه ایران ایر می‌باشد، نخستین و مهم‌ترین شرکت حمل‌و‌نقل هوایی کالا در ایران بوده و فرودگاه بین‌المللی پیام نیز، به‌عنوان تنها فرودگاه بین‌المللی کارگو کشور می‌باشد.
امروزه وضعیت صنعت حمل‌و‌نقل هوایی کالای کشور، اسفناک بوده و در‌ شأن نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران نیست، بنابراین باید با برنامه‌ریزی و حمایت مقتدرانه دولت محترم و نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی، این وضعیت اصلاح شود، تا بتوان از ظرفیت‌های عالی اقتصادی این صنعت بهره‌مند شد.
در چند سال گذشته در اثر تحریم‌های پی‌در‌پی صنایع هوایی ایران از سوی ایالت متحده آمریکا و اتحادیه اروپا موجب گردید که صنعت حمل‌و‌نقل هوایی ایران، نه تنها جایگاه ممتاز گذشته را از دست بدهد، بلکه به دلیل طول عمر بالای ناوگان و عدم امکان تامین قطعات یدکی، اکثر هواپیماهای ناوگان باربری هوایی، زمین گیر شدند.
آمارها نشان می‌دهد که تنها کمتر از ۲ درصد ناوگان هوایی کشور (یعنی ۷ فروند)، هواپیماهای باری است. بنا به گفته اکثر صاحب‌نظران صنعت هوایی کشور، از این هفت فروند هواپیماهای باری (کارگو) نیز، همگی فعال نمی‌باشند و تعدادی نیز حداکثر در هفته تنها یک پرواز انجام می‌دهند. وجود این تعداد هواپیمای باری در کشور و سهم ناچیز جابه‌جایی کالای صادراتی به میزان کمتر از یک درصد توسط حمل‌و‌نقل هوایی کالا، نشانگر روند کاهشی سهم ایران در حمل‌و‌نقل بین‌المللی کالا توسط شرکت‌های هواپیمایی داخلی است. لازم به ذکر است در حال حاضر اکثر بارهای صادراتی و وارداتی کشور توسط ایرلاین‌های خارجی حمل می‌گردد.
همان‌طورکه قبلا اشاره شد، وضعیت فعلی صنعت حمل‌و‌نقل هوایی کالای کشور، مطلوب نیست. این امر موجب گردیده تا فرصت‌های اقتصادی زیادی علی‌الخصوص در حوزه صادرات از کشور ما سلب گردد؛ فرصتی که کشورهای رقیب با وجود هم تراز نبودن کالاهای‌شان از نظر کیفیت با محصولات ایرانی، تنها به دلیل ارتقای ناوگان حمل‌و‌نقل هوایی به خوبی از آن استفاده می‌کنند برای مثال، به دنبال قطع رابطه برخی از کشورهای عربی با قطر و اعمال تحریم‌های سیاسی و اقتصادی علیه دوحه و توقف صادرات مواد‌غذایی به این کشور، ترکیه به دلیل انجام برنامه‌ریزی مناسب و همچنین توان بالای ناوگان حمل‌و‌نقل هوایی کالایی خود، توانست در عرض ۲۴ ساعت نیاز کشور قطر را به انواع مواد‌غذایی، میوه و سبزیجات ، به نحو مطلوب تامین نماید.
ارتقای صنعت حمل‌و‌نقل هوایی کالا به وضعیت مناسب، برنامه‌ریزی و اقدامات سریع تمام ارگان‌های ذیربط و بخش خصوصی را می‌طلبد که در ذیل به برخی از این موارد اشاره می‌گردد:
الف- مواردی که در حیطه وظایف دولت و مجلس شورای اسلامی است:

خرید هواپیماهای باری (کارگو)جدید
بی‌شک می‌توان گفت، یکی از مهم‌ترین دستاورد برجام نوسازی ناوگان حمل‌و‌نقل هوایی بوده است، به‌طوریکه که مقرر گردیده در مدت ۵ الی ۸ سال، قریب به ۱۱۰ فروند هواپیمای مسافربری جدید، به ناوگان هوایی کشور افزوده گردد.
ضمن ارج نهادن به تصمیم و کار بزرگ و ستودنی دولت محترم در نوسازی ناوگان مسافربری، پیشنهاد می‌گردد به جهت حمایت از صادرات محصولات داخلی، دولت محترم براساس الحاقیه‌ای جدید یا تغییر در شرایط پیش قراردادهای منعقده بین ایران و شرکت‌های سازنده هواپیمایی همچون ایرباس، بویینگ و غیره، نسبت به خرید چند فروند هواپیمای باری جدید،
اقدام نماید.

اختصاص یارانه به سوخت هواپیماهای باری (کارگو)
با تصویب ستاد هدفمندی یارانه‌ها و آزاد‌سازی نرخ حامل‌های انرژی، یارانه سوخت هواپیماهای باری حذف شده و تنها هواپیماهای مسافربری، شانس برخورداری از امتیاز یارانه را دارند، با توجه به اینکه یکی از اصلی‌ترین هزینه‌های پرواز هواپیما، هزینه سوخت می‌باشد، بنابراین اتخاذ این تصمیم موجب گردیده
اولا، هزینه حمل بار هوایی گران شده و در نهایت برای صادرکنندگان کالا مقرون به صرفه نیست که کالای خود را از طریق هواپیما جابه‌جا نمایند.
ثانیا، فرودگاه پیام به‌عنوان تنها فرودگاه کشور که بخش کارگو فعال بوده است، در اثر این تصمیم، به تدریج از چرخه حمل بار هوایی خارج گردیده و ظرفیتی بزرگ در بحث مهم صادرات غیر‌نفتی رو به خاموشی رفته است.
با عنایت به این موضوع که در حال حاضر کمتر از هفت فروند هواپیمای باری در کل کشور وجود دارد و آن هم متعلق به بخش دولتی است، با اینکه اعطای یارانه به سوخت هواپیماهای باری، تزریق یارانه دولتی به بخش دولتی است، اما این ترزیق یارانه هدفمند، همانند کاتالیزوری عمل می‌کند که با احیای صادرات غیر‌نفتی، موجب رونق و شکوفایی بخش‌های مختلف اقتصادی می‌گردد.
بنابراین پیشنهاد می‌گردد دولت و مجلس، ترتیبی اتخاد نمایند تا نسبت به برقراری مجدد یارانه سوخت هواپیماهای باری اقدام عاجل صورت پذیرد تا در نتیجه این تصمیم درست، قیمت حمل‌و‌نقل هوایی برای تولیدکنندگان و صادرکنندگان کشور، اقتصادی شده و منجر به توسعه صادرات غیر‌نفتی گردد.
فعال‌سازی فرودگاه‌های غیر‌اقتصادی کشور، با راه‌اندازی حمل‌و‌نقل بار هوایی
آنچه که از مصاحبه‌های مسوولان محترم وزارت راه و شهرسازی مشهود می‌باشد این است که از مجموع فرودگاه‌های کشور تنها ۱۰ فرودگاه دارای توجیه اقتصادی هستند و مابقی غیر‌اقتصادی اداره می‌شوند و ۱۳ فرودگاه نیز به‌طور کامل غیر‌فعال بوده و باوجود سرمایه‌گذاری‌های انجام شده، هیچ پروازی در آن انجام نمی‌شود.
بنابراین می‌توان ضمن کارشناسی امکانات زیرساختی و نرم‌افزاری این فرودگاه‌ها، جهت استقرار پایانه حمل‌و‌نقل بار هوایی و همچنین بررسی مزیت‌های مطلق و نسبی صادراتی موجود در کشور، تعدادی از این فرودگاه‌های غیر‌فعال و غیر‌اقتصادی را، به‌عنوان پایلوت حمل‌و‌نقل هوایی کالا در سطح کشور معرفی نمود و ضمن تجهیز این فرودگاه‌ها به انبارهای عمومی و سایر امکانات مورد نیاز، از ظرفیت‌های بلااستفاده آنها، استفاده مطلوب و اقتصادی نمود.
ب- مواردی که بخش خصوصی می‌تواند در بهبود وضعیت صنعت حمل‌و‌نقل هوایی کالا موثر باشد:

تاسیس و راه‌اندازی شرکت حمل‌و‌نقل هوایی کالا توسط بخش خصوصی در کشور (ایرلاین خصوصی مختص حمل‌و‌نقل بار)
همان‌طور که قبلا اشاره گردید، خرید هواپیمای باری برای ایرلاین‌های خصوصی داخلی، مقرون به صرفه نیست و در حال حاضر ایرلاین‌های خصوصی ما، هواپیمای باری (کارگو) ندارند. اما در عین حال بخش خصوصی می‌تواند با کمک اتاق بازرگانی صنایع، معادن و کشاورزی کشور اقدام به تاسیس شرکتی جدید در قالب، کنسرسیومی از شرکت‌های خصوصی فعال صادراتی و وارداتی نماید که خود مستقیما یا با واسطه استفاده‌کنندگان خدمات حمل‌و‌نقل هوایی کالا هستند.
این شرکت جدید می‌تواند ضمن اجاره هواپیمای کارگو از دولت و حتی ایرلاین‌های خارجی، نسبت به تشکیل بانک اطلاعاتی از مبدا، مقصد، نوع و میزان کالاهای وارداتی و صادراتی اقدام نموده و در سطح کشور جذب مشتری نماید و با ارائه خلاقانه‌ترین، ابتکاری‌ترین و ایمن‌ترین سرویس به مشتریان خود، خدمات ویژه ارائه نماید. همچنین این شرکت می‌تواند با پیداکردن شرکت‌های هوایی همکار در سطح بین‌المللی و عضویت در اتحادیه‌های هوایی باری و بهره‌گیری از تجهیزات جدید و نرم‌افزارهای مدرن، در حمل بار‌های بین‌المللی هم سهیم شده و صنعت حمل‌و‌نقل هوایی کشور را به جایگاه شایسته خود برساند.
تاسیس و راه‌اندازی شرکت حمل‌و‌نقل هوایی منطقه ای، توسط هلدینگ‌های سرمایه‌گذاری بخش خصوصی
با لغو برخی از تحریم‌ها و بازنگری در سیاست‌های اقتصادی کشور، فرصتی پدید آمده که لازم است تجار، بازرگانان و سرمایه‌گذاران محترم کشور با استفاده از توانمندی‌ها و زیرساخت‌های مناسب منطقه‌ای، نسبت به افزایش صادرات محصولات داخلی اقدام نمایند.
عمان، یکی از کشورهای منطقه است که از ثبات سیاسی بالایی برخوردار بوده و همواره قبل و بعد از انقلاب با ایران همراه بوده و به کشور ما کمک‌های زیادی نموده است. عمان کشوری امن برای سرمایه‌گذاری است و تورم پایین و نرخ سود ارزان تسهیلات، از مزایای ویژه سرمایه‌گذاری در این کشور ثروتمند به شمار می‌آید.
در زمینه صنعت حمل‌و‌نقل هوایی کالا، بخش خصوصی می‌تواند به کمک هلدینگ‌های سرمایه‌گذاری داخلی، از فرصت پیش آمده در روابط سیاسی مطلوب دو کشور استفاده نموده و با توجه به اینکه ایرانی‌ها طبق قوانین جدید کشور عمان می‌توانند در مناطق آزاد و سرزمین اصلی با ۱۰۰درصد سهام خارجی (با حق مالکیت ۱۰۰ درصدی) ثبت شرکت نمایند، اقدام به ثبت شرکت حمل‌و‌نقل هوایی کالا نموده و با استفاده از تسهیلات ارزان قیمت بانک‌های عمان و فضای کسب‌و‌کار مناسب بین‌المللی این کشور، نسبت به خرید ناوگان هواپیمایی مخصوص حمل بار (کارگو) اقدام نمایند.
بی شک با تاسیس این شرکت منطقه‌ای، می‌توان هم به صادرات محصولات ایرانی با هزینه مناسب، در سطح بین‌المللی کمک نمود و هم بخشی از بازار حمل‌و‌نقل هوایی کشور عمان را در دست گرفت. بدیهی است این شرکت بین‌المللی که درکشور عمان به ثبت می‌رسد، می‌تواند از مزیت‌های ویژه این کشور قدرتمند، در سطح بین‌المللی و موافقت‌نامه‌های جهانی آن بهره‌مند گردد و با ترکیب مالکیتی خود شاهراهی جدید جهت حمل‌و‌نقل هوایی کالای صادراتی ایران در سطح بین‌المللی باشد. در یک کلام، پل مناسبی جهت رساندن کالای صادراتی ایران به بازارهایی باشد که به دلایل سیاسی و تحریم‌های همه‌جانبه صنعت هوایی کشور، تاکنون امکان حضور چشمگیر در آن وجود نداشت.
در پایان لازم به ذکر است که مسائل مطروحه فوق، تنها پیشنهاد موضوع و طرح مشکلات این صنعت بوده است و لازم است پس از بررسی و کارشناسی همه‌جانبه و برآورد توجیه اقتصادی و فنی موضوع، جهت اجرا برای آن برنامه‌ریزی مناسب،
انجام گیرد.

*هادی محمودی – فعال حوزه مالی و بانکی



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *