بعد از برجام روند بنگاه‌ها به سمت بهبود پیش می‌رود

عادل-پازیار-(4)

با وجود اینکه دولت یازدهم تلاش‌های بسیاری در زمینه بهبود اقتصاد انجام داده اما در حال حاضر بسیاری از بنگاه‌ها با مشکل مواجه هستند که در پی آن اشتغال به خطر افتاده است. بنابراین اولویت دولت دوازدهم باید کمک به بخش خصوصی و برنامه‌ای برای ایجاد و حفظ اشتغال باشد. احمد پورفلاح، رییس اتاق ایران و ایتالیا و مشاور عالی ریاست اتاق ایران معتقد است که دولت نباید حضور بخش خصوصی را نادیده بگیرد. بلکه دولت با کمک همه قوا باید با دفع قوانین مزاحم، با ایجاد امنیت بیشتر در اقتصاد، دادن مشوق‌های صادراتی، جلوگیری از قاچاق و مبارزه با فساد اداری و مالی، مشکلات را از سر راه بنگاه داران بردارد. دولت دوازدهم که در مجموع کارنامه موفقی در دولت یازدهم داشته قطعا می‌تواند با برنامه‌ریزی‌های درست به موفقیت‌های بیشتری دست پیدا کند. در ادامه این مصاحبه را با هم می‌خوانیم:

در حال حاضر وضعیت بنگاه‌های اقتصادی کشور چگونه است؟
البته برای همه بنگاه‌های اقتصادی به‌صورت یکسان نمی‌توان یک نسخه نوشت. در برخی از بنگاه‌ها شرایط خوب بوده و بهتر هم شده است. اما در برخی از بنگاه‌ها روند رکود کماکان ادامه دارد که البته برخی از صنایع مثل صنایع غذایی و شوینده‌ها شرایط نه خیلی خوب اما قابل قبول دارند.
در صنایع کوچک و متوسط مشکلات بیشتر دیده می‌شود تا صنایع بزرگ مثل فولاد، خودرو و پتروشیمی‌ها که شرایط بهتری دارند. در این میان صنایعی که مربوط به ساخت‌و‌ساز هستند- که تعدادشان هم کم نیست- از شرایط خوبی برخوردار نیستند. وضعیت در صنایع نساجی و لوازم خانگی هم دلگرم‌کننده نیست.
اما موضوعی که از نگرانی‌ها کم می‌کند این است که بعد از برجام روند به سمت بهبودی پیش می‌رود و در برخی از بخش‌ها که مشکل داشتند گام به گام شرایط‌شان بهتر می‌شود. اما اگر انتظار این باشد که فرصت‌های از دست رفته به مدت یک سال جبران شود غیر‌قابل قبول است.
بزرگ‌ترین مشکل واحدها تامین نقدینگی آنهاست. در این میان دولت باید برای این مشکل حتما چاره‌اندیشی کند. از طرف دیگر بانک‌ها هم دچار مشکل هستند، زیرا افرادی که وام گرفتند، نتوانستند بازپرداخت کنند و حیات خیلی از بانک‌ها هم در معرض خطر است. بنابراین باید قضاوت منصفانه باشد زیرا بانک‌ها به تنهایی نمی‌توانند از تولید حمایت کنند. به نظر من در این میان باید به سمت بازار سرمایه پیش رفت.
به نظر شما بنگاه‌ها در آینده با چه وضعیتی روبه‌رو خواهند شد؟
به نظر من به تدریج شرایط حتی از دوره یازدهم رییس‌جمهوری هم بهتر می‌شود. مگر اینکه اتفاق خاصی رخ دهد و وضعیت تعامل ما با دنیا تضعیف شود و با تحریم‌های بیشتری روبه‌رو شویم. اما در حال حاضر شرایط رو به بهبود است و تحریم‌های تازه هم به صنایع کوچک و متوسط خیلی آسیب وارد نمی‌کند.
اما موضوعی که باید به آن توجه شود این است که در حال حاضر قدرت خرید مردم مقداری پایین آمده و خیلی از بنگاه‌ها امکان تولید دارند اما امکان جذب محصولات‌شان در بازار کم است. مثل صنایع نساجی که طبق بررسی‌ها نشان داده شد که میانگین مصرف این صنایع پایین آمده است. به طور مثال اگر در ۱۰سال گذشته هر نفر در سال دو کت و شلوار خریداری می‌کرد، در حال حاضر به سالی یک کت و شلوار رسیده است. در واقع الگوی مصرف تعریف دیگری پیدا کرده که به تدریج در حال تصحیح شدن است. با بالا رفتن قدرت خرید مردم صنایع کوچک و متوسط از شانس بیشتری برای جذب محصولات‌شان در بازار برخوردار
می‌شوند.
بزرگ‌ترین دغدغه فعالان اقتصادی در حال حاضر چیست؟
بزرگ‌ترین دغدغه امروز بنگاه‌های اقتصادی جدا از عدم تامین منافع سهامداران، نگرانی جهت نیروی کار و اشتغال است. عملا با ارزش‌ترین سرمایه یک بنگاه در ۳ ضلع سرمایه، تکنولوژی و نیروی کار است. به‌خصوص واحدهایی که در خط تولیدشان نیروی کار ساده فعال نیستند، زیرا بدون نیروهای متخصص، کار با مشکل مواجه می‌شود و در آینده برگرداندن این نیروی متخصص سخت‌تر خواهد شد.
در مرحله دوم برای پیشبرد اهداف برای هر بنگاه‌دار که سودآوری، مسوولیت اجتماعی، سهیم بودن در تولید ناخالص ملی و کارآفرینی است می‌تواند دغدغه قابل تامل باشد. اما حفظ نیروی کار متخصص و تامین نقدینگی از مهم‌ترین دغدغه‌های بنگاه‌داران است.
زیرا اگر بنگاهی بتواند نیروی کار خود را حفظ کند، نشان می‌دهد که کالاهای تولیدی آن بنگاه جذب بازار شده است و فروش آن محصولات باعث سودآوری است که سهامدارانش راضی هستند.
دولت برای رفع این دغدغه‌ها چه کارهایی باید انجام دهد؟
دولت برای رفع این دغدغه‌ها می‌تواند تعاملش را با بخش خصوصی بیشتر کند. برای تشکل‌های قانونی مرتبط با هر رشته بهای بیشتر قائل شود. در تصمیم‌گیری و اخذ سیاست‌های اقتصادی بخش خصوصی را بیشتر به بازی بگیرد. البته در دولت یازدهم و دوازدهم این سیستم اصلاح شده و نمایندگان بخش خصوصی در بسیاری از بخش‌های تصمیم‌گیری حضور دارند، اما در برخی از مکان‌های اخذ سیاست، حضورشان کمتر دیده می‌شود.
برخی از پروژه‌ها را دولت به بخش خصوصی واگذار کند و ضمانت‌های لازم را از سیستم بانک مرکزی برای بخش خصوصی انجام دهد تا مورد اعتماد سرمایه‌گذار خارجی باشد و در فضای بعد از برجام که دستاورد مهم دولت محسوب می‌شود بخش خصوصی موفق‌تر از گذشته باشد.
شما به‌عنوان یک مدیر بخش صنعت بفرمایید که با توجه به مشکلات اشتغال و برای حفظ اشتغال‌های موجود نقش صنعت در حوزه بخش خصوصی در سیاست‌های کلان کشور چه جایگاهی دارد و چه کمکی برای رفع بیکاری می‌تواند داشته باشد؟
در گذشته نقش بخش صنعت در تولید ناخالص ملی ما حدود ۴ درصد بود. اما امروز مطابق برخی از آمارها نقش صنعت در تولید ناخالص ملی بیش از ۲۵ درصد اعلام می‌شود. در بسیاری از سال‌ها که رشد اقتصادی اعلام شده، تاثیر رشد صنعت خیلی بالا بوده که در سال‌های اخیر معدن هم این رشد را تجربه کرده است.
البته اشتغال به نسبت خدمات قطعا نمی‌تواند رشد خوبی داشته باشد اگر اشتغال را ۱۰۰ بگیریم خدمات ۵۵ است و صنعت در نهایت می‌تواند ۲۰ درصد اشتغال را داشته باشد. اما فرق صنعت و خدمات در این است که بیشتر جاذب افراد تحصیل‌کرده است که امروزه در زمینه بیکاری در این بخش مشکل پررنگ‌تری را شاهد هستیم.
در بخش تکنولوژی‌های نو، دانش بنیان، نانو تکنولوژی‌ها فقط صنعت است که می‌تواند زمینه جذبش را فراهم کند و عملا سرعت و دقت تولید را بالا ببرد. اگر کشورهایی مثل کره جنوبی و ترکیه که اخیرا به کشورهای توسعه‌یافته راه پیدا کردند، مشاهده شود، محور تولید باعث رشد اقتصادی این کشورها شده است. این امر باعث افزایش درآمد سالانه شده و رفاه مردم را در پی داشته است.
در گذشته نه چندان دور صنعت شیشه در ترکیه در حد تولید ظروف شیشه‌ای بود که در آن زمان ایران صادرکننده شیشه جام به ترکیه بود. اما امروز ترکیه با استاندارد آلمان شیشه تولید می‌کند که در حال حاضر ما مصرف‌کننده شیشه ترک هستیم. قطعا بدون بخش صنعت توسعه یافتگی برای هیچ کشوری امکان‌پذیر نیست، بنابراین صنعت می‌تواند در بخش‌های مختلف نقش‌آفرینی کند.
بعد از برجام راهکارهای مناسب برای ازسرگیری روابط تجاری بین ایران و کشورهای دیگر چگونه می‌تواند باشد؟
هدف ما از اینکه انتظار داشتیم و انتظار داریم که بعد از برجام خارجی‌ها در ایران حضور بیشتری پیدا کنند، بیشتر به خاطر جذب سرمایه است. جدای بخش گردشگری که یکی از گنج‌هایی است که مغفول واقع شده و به دلایل خیلی سطحی فرصت حضور گردشگر و استفاده از بودجه‌ای که سالانه گردشگران در کشورهای دیگر پول خرج می‌کنند از دست داده‌ایم که باید برای این موضوع راه حل پیدا شود.
اما دولت و بخش خصوصی همیشه اعلام کردند که قرار نیست دروازه کشور باز شود تا پول‌های نفتی به کشورهای دیگر داده شود و ایران از خارجی‌ها جنس خریداری کند، بلکه انتظار این است تا در ایران سرمایه‌گذاری مشترک انجام شود. بخش خصوصی هم همیشه بر این موضوع تاکید دارد.
در حال حاضر انگیزه حضور در ایران در خارجی‌ها دیده می‌شود زیرا اروپا هم از نظر اقتصادی شرایط خوبی ندارد. ایران از بدترین دیدگاه، حجم بازرگانی‌اش در دنیا رتبه ۱۸ را دارد و جمعیت بالای ۸۰ میلیونی‌اش قابل‌توجه است. خارجی‌ها بدون مطالعه شرایط به ایران هجوم نیاوردند. بنابراین از فرصت بعد از برجام در حدی که انتظار بود استفاده نشد ولی اصلا ناامید نیستیم زیرا هنوز ایران جاذبه‌های زیادی برای خارجی‌ها برای سرمایه‌گذاری دارد اما در کنار این موضوع باید فکری شود که سرمایه‌گذاران داخلی راضی باشند؛ زیرا این میزانی است که خارجی‌ها به آن توجه
می‌کنند.
بنابراین با رونق گرفتن بنگاه‌های تولید در داخل قطعا انگیزه‌ای می‌شود که خارجی‌ها بیشتر حضور داشته باشند که در آینده نزدیک از این فرصت و ظرفیت استفاده خواهیم کرد.
شما به جذب سرمایه اشاره کردید لطفا بفرمایید نتیجه رفت‌و‌آمدهای هیات‌های خارجی بعد از برجام برای بخش خصوصی چه بوده است؟
در چند سال اخیر یک فنری متراکم شده بود و یک دفعه باز و رفت‌و‌آمدهای هیات‌های خارجی به ایران زیاد شده بود اما انتظار اینکه این جهش همچنان ادامه داشته باشد انتظار درستی نیست. البته یک سری صداهای متفاوت باعث شده تا یکسری از بنگاه‌های خارجی که علاقه‌مند بودند تا در ایران سرمایه‌گذاری کنند، کمی مردد شدند. اما نه اینکه ارتباطات قطع شده باشد، بلکه مذاکرات همچنان ادامه دارد.
سرمایه‌گذاران خارجی در حال حاضر به‌صورت بنگاهی به ایران می‌آیند. من به‌عنوان رییس اتاق ایران و ایتالیا این موضوع را کاملا محسوس مشاهده می‌کنم. البته برخی از مشکلات مثل مشکلات بانکی هنوز وجود دارد که برخی از کشورها از طریق بانک‌های درجه ۲ و ۳ خود که خیلی نگران مشکلات بعدی آنها نیستند کارها پیش می‌رود.
در خیلی از بخش‌ها سرمایه‌گذاری انجام شده و پوشش‌های بیمه‌ای هم صورت گرفته است. وقتی به صنایع مختلف از جمله ریلی، هوایی و پتروشیمی نگاه می‌کنیم کاملا مشخص است که بعد از برجام به موفقیت‌هایی دست پیدا کردند که قبل از برجام شاید قابل تصور هم نبوده است. در سال اول برجام حتی در زمینه توریسم هم تعداد زیادی از کشورهای مختلف به ایران آمدند. اما طبیعی است که بعد از مدتی رفت‌و‌آمدها کمتر شود. البته ما امیدواریم که بداخلاقی‌ها نسبت به ایران کم شود و تصمیم‌گیری‌های ما هم براساس خردمندی صورت گیرد. برخوردهای هیجانی در کشور صورت نگیرد و منافع اقتصادی بر سایر منافع ترجیح داده شود.
شرایط بانکی که باعث دلگرمی سرمایه‌گذار خارجی باشد آیا بین ایران و کشورهای دیگر اتفاق افتاده است؟
ضمن اینکه می‌دانم بانک مرکزی ما دنبال برقراری ارتباط بانکی بین ایران و کشورهای دیگر است. اما در داخل هنوز اتفاق خاصی نیفتاده است. البته نگرانی در مورد بانک‌های داخلی هم وجود دارد، زیرا شرایط بانک‌های خارجی متفاوت است. اما مطالعه این است که در مناطق آزاد بتوانیم نمایندگانی از بانک‌های خارجی داشته باشیم.
البته مذاکرات تداوم و رفت‌و‌آمد‌های گروه‌های اروپایی به ایران ادامه دارد و دولت هم به این نتیجه رسیده که جز این راهی وجود ندارد. زیرا اگر بخواهیم جذب سرمایه‌گذاری خارجی داشته باشیم مسلما یکی از پارامترهایی که اعتماد را برای سرمایه‌گذاران به وجود می‌آورد حضور بانک‌های خوب و مطرح بین‌المللی در شبکه اقتصاد ایران است.
به‌عنوان رییس اتاق ایران و ایتالیا بفرمایید ایتالیایی‌ها بیشتر علاقه‌مند هستند در کدام حوزه‌ها سرمایه‌گذاری کنند؟
ایتالیا تنها کشور اروپایی است که تراز تجاری مثبتی با ایران داشته است. بسیاری از کشورها از ما بیشتر مواد نفتی و پتروشیمی خریداری می‌کردند که در این میان ایتالیا در طراحی و زیرساخت‌های بسیاری از رشته‌های صنعتی ما صاحب پیشینه است.
مثلا صنعت نساجی، لوازم خانگی، چرم، فولاد، سیمان و بسیاری از پتروشیمی‌ها بدون ایتالیا بی‌معنی است. باوجود اینکه زیرساخت‌ها و فروش تکنولوژی و تجهیزات از ایتالیا صورت گرفته اما ایتالیا بیشتر از ایران جنس خریداری کرده است.
به این دلیل بعد از برجام رابطه بین ایران و ایتالیا نسبت به کشورهای دیگر موفق‌تر بوده است. ساچه نخستین موسسه اعتباری بین‌المللی بود که اعتبار ۳ میلیارد یورویی که بعدا به ۵ میلیارد یورو رسید را در رابطه با ایران تصویب کرد. آمار تجاری ما حدود ۶/۷ میلیارد یورو بود که در ۱۰ سال گذشته به یک و نیم میلیارد یورو کاهش پیدا کرد که بعد از برجام این رقم در حال افزایش است.
در جذب گردشگر هم ایتالیا می‌تواند کمک‌کننده باشد زیرا در جذب توریسم ایتالیا جزو چند کشور مطرح دنیاست. ایتالیا تجربه‌های خوبی در راه‌اندازی شرکت‌های کوچک دارد و اتاق ایران و ایتالیا کمک کرده تا بنگاهدارانی که نیاز به همتای ایرانی دارند یا از ایران به همتای ایتالیایی نیاز دارند به هم وصل شوند. در این زمینه اتاق ایران و ایتالیا خیلی موفق عمل کرده است.

*مینا هرمزی



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *