دیجیتال‌ژورنالیسم متأخر ایرانی

Untitled-2

«گاهی بهای چیزها را به روش‌هایی جز به‌کارگیری پول پرداخت می‌کنیم؛ مثلا در عوض چیزی «رایگان»، نظیر ایمیل، فیسبوک یا تماشای مسابقات فوتبال، دسترسی به اطلاعاتمان را به دیگران می‌سپاریم، یا بهای چیزها را با «وقت و توجه» پرداخت می‌کنیم… در تقابل با «صَرفِ» توجه به چیزها، ما عملا «توجه خود را خرج چیزها می‌کنیم»، و بدین‌ترتیب می‌پذیریم که تبلیغات را به‌مثابه امری بنگریم که در عوض چیزی است که ما واقعا می‌خواهیم».
«دزدی توجه»، عنوان یادداشتی است از «تیم وو»، انتشاریافته در سایت ترجمان که بخشی از آن از نظر گذشت و بازگویای وجوه اقتصادی دیجیتالیسم در عصر حاضر است؛ آن‌چه اکنون می‌توان آثارش را در دیجیتال‌ژورنالیسم موبایلی نیز پی گرفت. اگرچه چندین برنامه پیام‌رسانی محلی در ایران، گاه با بودجه دولتی، توسعه‌یافته و منتشر شده‌اند، اما هیچ‌کدام از نظر محبوبیت قادر به جایگزینی یا حتی رقابت با نمونه‌های خارجی مانند Telegram و WhatsApp نیستند. حدود ۴۵‌میلیون ایرانی به‌طور فعال از ‌پیام‌رسان Telegram استفاده می‌کنند و به نقل از الکسا، ۸۰.۴درصد کاربران این رسانه، ایرانی هستند. به روایت فایننشیال‌تریبون و به نقل از دکتر صالحی‌امیری، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، حدود ۱۱‌هزار کانال ایجادشده توسط کاربران ایرانی بیش از پنج‌هزار عضو دارند و حدود سه‌هزار کانال تلگرامی با بیش از پنج‌هزار عضو، جزییات فعالیت خود را در وزارت فرهنگ پس از اعلامیه دولت، به منظور آن‌چه حفظ امنیت اطلاعات و جلوگیری از نشر اخبار جعلی خوانده شده است، ثبت کرده‌اند. (شکل) در سال‌های اخیر «تلگرام» گوی سبقت را از دیگر پلت‌فرم‌های مشابه در ایران ربوده است؛ برنامه‌ای که در ابتدا شاید به‌منظور پیام‌رسانی، ابزاری کارا برای کاربران بود، دیری نپایید که بدل به وسیله‌ای برای کسب درآمد شد؛ چنان‌که به روایت TechRasa در ابتدای سال ۲۰۱۷، درآمد کانال‌های تلگرامی در ایران ۲۳.۳میلیون‌دلار برآورد شده است.

Untitled-1

درآمد کانا‌ل‌های تلگرامی فارسی: Techrasa. com
شمار پست‌های روزانه کانال‌های تلگرامی حدود ۱.۲‌میلیون است و فارغ از کانال‌های شخصی و کانال‌های صاحبان برندها یا کالاها، کانال‌های خبری نیز سهمی در خور از این خوان یافته‌اند و ناشران پرمخاطب اخباری که اعتبار محبوبیت- و نه لزوما کیفیت- محتواشان را مخاطبان پایدار ضمانت می‌کنند، علاوه بر نشر خبر به نشر پست‌های تبلیغی نیز می‌پردازند و به‌طور میانگین بهای هر آگهی چیزی در حدود ۷۰ تا ۱۲۵‌دلار است. در میان ۱۰ کانال تلگرامی فارسی‌زبانی که در شمار پرمخاطب‌ترین‌های Techrasa قرار گرفته‌اند، نام چند کانال خبری نیز به چشم می‌خورد و کانال اخبار فوری رتبه دوم، کانال خبر ویژه رتبه پنجم، کانال آخرین خبر رتبه ششم و کانال پارسینه‌نیوز رتبه هفتم این فهرست را به خود اختصاص داده‌اند. از دیگر کانال‌های خبری پرمخاطب تلگرام می‌توان به کانال رسمی مقام معظم رهبری، کانال ورزش سه، کانال ۹۰ و کانال باشگاه خبرنگاران جوان اشاره کرد. برخی رویدادهای خبری نیز در ماه‌های اخیر منجر به افزایش شمار بازدیدکنندگان کانال‌های خبری تلگرامی و افزایش درآمد این دست کانال‌ها و گاه کانال‌فروشی و خبرفروشی شده‌اند؛ رویدادهایی هم‌چون دوازدهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری و فاجعه پلاسکو؛ چنان‌که در «ایرنا» به نقل از وزیر ارتباطات در حاشیه بیست‌و‌پنجمین کنفرانس مهندسی برق ایران، آمده است: «همان کسانی که فضای مجازی را تهدید می‌کنند و می‌گویند باید بسته شود، خودشان بیشترین استفاده را از این فضا می‌برند و رفته‌اند شبکه‌ها و کانال‌های پرمخاطب را برای انتخابات خریده‌اند». از سوی دیگر به نقل از همین خبرگزاری به جز داغ‌شدن بازار خریدوفروش کانال، برخی جناح‌های سیاسی با پرداخت هزینه‌های بالا به مدیران برخی کانال‌های پربازدید، خواسته‌اند خبرهایی را به نفع یک جناح سیاسی در کانال خود منتشر کنند و گفته شده یک جریان سیاسی برای اطلاع‌رسانی‌های خود یک کانال ۱۲۰هزارنفری خبری را با قیمت ۳۰میلیون‌تومان خریداری کرده است. چنان‌که گفته شد سوء‌مدیریت سانحه، سهمی بسزا در رونق کسب اصحاب رسانه داشت و سیمای سوخته‌ و فروریخته «پلاسکو» سبب‌ساز رکوردشکنی کانال آخرین خبر از منظر شمار بازدیدکنندگان، یعنی ۱۷میلیون‌نفر و همچنین افزایش تصاعدی کاربران این کانال شد؛ آن‌چه به روایت «آخرین خبر»، بالاترین میزان بازدید بین محصولات فضای موبایلی کشور بوده است. افزایش بهای تبلیغات در یک کانال تلگرامی و همچنین بهای خود کانال نسبت مستقیمی با شمار بازدیدکنندگان و اعضای آن دارد و چنان‌که پیش‌تر گفته شد این رقم در میانه ۷۰ تا ۱۲۵دلار برای هر تبلیغ متغیر است؛ رقمی که گاه از این حدود نیز فراتر می‌رود. در «تسنیم‌نیوز» آمده است برای انتشار تبلیغ در کانال غیرخبری «گیزمیز» باید مبلغ یک‌میلیون‌و‌۲۰۰‌هزار‌تومان بپردازید تا کانال، کالا یا شغل شما یک‌بار در معرض دید اعضا قرار گیرد. به هر رو، کاربرپسند‌بودن و سهولت استفاده از تلگرام برای شمار زیادی از کاربران با گروه‌های سنی متفاوت و تاکنون مصون ماندن این اَپ اندرویدی پرطرفدار از تیغ فیلترینگ، از سویی به صرفه‌جویی نسبی در هزینه‌های مخابراتی کاربران انجامیده و از سوی دیگر، بستری برای گردش سرمایه فراهم ساخته است و حال باید پرسید تماشا چه‌قدر می‌ارزد؟
tarjomaan.com
financialtribune.com
@Akhbarefori
@Khabare_vije100
@Akharinkhabar
@Parsinehnews
@khamenei_ir
@varzesh3_channel
@TVnavad
@yjcnewschannel

*زهرا رودشتی



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *