گذری بر کار و کسب خبر

636248585557163089-704019700_Media_DigitalChannels

در عصر اطلاعات، «صنعت خبر» قلمروی بزرگ کسب‌و‌کارهای پیچیده و خبره روزگار ماست. در این صنعت واحدهای کسب وکار متفاوتی دیده می‌شود که گاه با بهم پیوستن این واحدهای استراتژیک کسب وکار غول‏های صنعت خبر ظاهر می‌شوند.
بازیگران اصلی صنعت خبر را آژانس‏های خبری یا خبرگزاری‏ها تشکیل می‏دهند؛ مانند خبرگزاری ایرنا در ایران و در سطح جهانی بازیگران بزرگی مانند رویترز (Reuters) آسوشیتدپرس (Associated Press) فرانس پرس (France- Press) و خبرگزاری روسیه (TASS) و خبرگزاری چین و هند وغیره. در صنعت و کسب‌وکار خبر مانند هر کسب کار دیگری با تامین کنندگان، خریداران، رقبا، تغییرات تکنولوژی و فرصت‏ها و تهدیدات بازار مواجه هستیم. خبرگزاری‏ها نقش تامین‌کننده را برای رسانه‏ها بازی می‌کنند و خبر را همچون کالایی به صاحبان رسانه‏ها می‌فروشند، رسانه‏ها به نوبه خود از طریق شبکه توزیع خود اخبار را به مصرف‌کننده نهایی یا همان مخاطبان هدف می‏رسانند، رسانه‏ها به جهت دسترسی وسیعی که به انبوه مخاطبان دارند، می‏توانند واسطه دسترسی صاحبان کالا و خدمات به مشتریان شوند و از این رو با فضایی که برای بازاریابی، تبلیغات و برند‌سازی فراهم می‌آورند به درآمد سرشاری دست می‌یابند.

رسانه‏ های وابسته به صنعت خبر
از مهم‌ترین صنایع وابسته به صنعت خبر می‌توان از: چاپ و انتشار، رایو و تلویزیون، روزنامه، رسانه‏های مجازی، تبلیغات، سایت‏های خبری، کانال‏های خبری ماهواره‏ای، وسایل ارتباط جمعی و رسانه‏های مدرن شهری نام برد، امروزه بیشترین حجم تولید و پخش خبر را می‏توان در انواع گوناگون رسانه‏های مجازی دید‏، این رسانه‏ها شامل شبکه‏های اجتماعی نظیر توییتر (Twitter) وب سایت‏های خبری مانند یاهو نیوز (Yahoo News)، تابناک، خبر آنلاین و دیگر ظرفیت‏های محیط مجازی می‏باشد، حتی وب سایت اغلب شبکه‏های خبری تلویزیونی و روزنامه‏ها اکنون بیشترین بازدید‌کننده را دارد؛ مانند شبکه‏های تلویزیونی CNN و BBC یا روزنامه‏های گاردین (Guardian) و واشنگتن پست (Washington Post) و همین‌طور روزنامه‏های ایران که گاهی نسخه‏های دیجیتال آنها مشتریان بیشتری دارد. بنگاه‏های برجسته و مشهور صنعت خبر با ورود به زنجیره ارزش و ادغام کسب‌و‌کارهای به هم پیوسته به بنگاه‌های ‏سود آور بزرگی تبدیل شده‏اند که در سطح جهانی به رقابت می‏پردازند.

دخل و خرج کسب‌و‌کار خبر
مدیریت این نوع کسب‌و‌کارپیچیده است و دخل و خرج آن معمولا شفاف نیست، در کسب‌و‌کار خبر، آژانس‏های خبری رسانه مادر محسوب می‌شوند و عمده هزینه‏های آنها شامل هزینه جمع‌آوری و نگارش و نشر خبر می‏باشد. در اینجا دستمزد خبرنگاران، سردبیران خبری و رابطین و منابع خبری از جمله هزینه‌های قابل توجه محسوب می‌شود.
شایان ذکر است خبرهای گوناگون مخاطبان گوناگون دارد و مثلا خبرهای اقتصادی، مطلوب فعالان اقتصادی است و این‌گونه افراد برای به دست آوردن اطلاعات تجاری آماده پرداخت هزینه‏های جزیی هستند؛ اما اخبار سیاسی و اجتماعی مخاطبان متفاوتی دارد که مستقیما هزینه‏ای پرداخت نمی‌کنند، به راستی یک بنگاه خبررسانی هزینه‏هایی را که برای تهیه و پخش اخبار سیاسی می‌کند از کجا به دست می‏آورد؟ تکلیف خبرگزاری‏ها و بنگاه‏های خبر پراکنی دولتی روشن است، هزینه مستقیم آنها را دولت می‏پردازد. نه تنها در ایران که در بسیاری از کشورهای جهان بنگاه‏های خبررسانی با حمایت دولت یا احزاب سیاسی و نهادهای قدرت فعالیت می‌کنند؛ زیرا هدف اصلی این خبرگزاری‏ها اثربخشی در جامعه هدف برای نیل به اهداف سیاسی، فرهنگی و مذهبی است، البته کارکرد این گونه خبرگزاری‏ها در عمل به یک سایت سیاسی فروکاسته می‌شود، حال آنکه خبرگزاری‏های حرفه‏ای بدون جهت‌گیری سیاسی تلاش می‌کنند رخدادها را همان‌گونه که واقع شده است گزارش کنند؛ گزارش‏هایی فوری، دقیق، صحیح و بدون کم و کاست، زیرا خبرگزاری حرفه‏ای از تحلیل خبر اجتناب می‏ورزد.
شایان ذکر است قدرت آژانس‏های خبری بزرگ در میزان جذب شمار مخاطبان و جلب اعتماد مردم است، برخی آژانس‏های خبری می‏توانند با قدرت رسانه‏ای خود تحولات اجتماعی جوامع گوناگون را هدایت کنند و بر سرنوشت سیاسی برخی کشور‏ها تاثیر بگذارند، از این رو دولت‏های تمرکزگرا و قدرت‏های بزرگ اقتصادی از هرگونه هزینه‏ای برای رسانه‏های اثربخش دریغ ندارند و به درآمد مستقیم آن کمتر اعتنا می‌کنند.
اما در بخش خصوصی یک خبرگزاری چگونه می‏تواند هزینه‏های خود را تامین کند و یک کسب‌و‌کار سود آور در بازار خبر داشته باشد؟
فرض بر این است که یک کسب‌و‌کار خبری با توجیه درست اقتصادی داشته باشیم، وگرنه در این کسب‌و‌کار نیز درآمد‌های نامشروع زیادی نهفته است؛ از قبیل خریدوفروش اخبار محرمانه و باج خواهی از اشخاص حقیقی و حقوقی و دامن زدن به شایعات بی‌اساس و انتشار اخبار کذب و… برای ایجاد آژانس خبری به مثابه یک بنگاه اقتصادی لازم است امکان فروش خبر و انتشار آزادانه آن وجود داشته باشد و این مهم‌ترین زیرساخت کسب‌و‌کار خبر در یک کشور است.

آیا در ایران «کسب وکار خبری‌» داریم؟
خبرگزاری‏های ایران یا مستقیما وابسته به دولت هستند یا به نحو غیرمستقیم به نهادهای حکومتی و سیاسی وابسته هستند و بنابراین زمینه‏ای برای «فروش خبر» وجود ندارد. بنابراین در ایران کسب‌و‌کار خبری رسما جریان ندارد و تا هنگامی که ساختار سیاسی و حقوقی در ایران اجازه «فروش خبر» را ندهد، کسب‌و‌کار خبر در قالب یک بنگاه خصوصی رونق نمی‏گیرد؛ در حالی‌که عموما آژانس‏های خبری نظیر رویترز از محل فروش خبر درآمد کسب می‌کنند و به‌عنوان یک بنگاه اقتصادی نقش ایفا می‌کنند. در ایران عدم پایبندی به کپی رایت و حقوق معنوی اثر موجب می‌شود کسی برای خرید خبر پول نپردازد و از سوی دیگر انتشار خبر رایگان توسط خبرگزاری‏هایی که از بودجه‏های دولتی و عمومی تامین می‌شوند، رقابت داخلی در بازار خبر ایران را با مشکل جدی مواجه کرده است.
باوجود غیراقتصادی بودن خبرگزاری‏ها در ایران تعداد آنها قابل توجه است. در طی سال‌های ۱۳۸۰ الی ۱۳۹۰ بیش از ۲۰ خبرگزاری جواز فعالیت گرفته‌اند! تعداد خبرگزاری‏هایی که در ایران وجود دارد مانند تعداد بانک ها! با استاندارد‌های جهانی فاصله دارد، این همه خبرگزاری با تیراژ محدود روزنامه در ایران هم‏خوانی ندارد، و جالب اینکه بین اخبار رسمی این خبرگزاری‏ها با آنچه به طور غیررسمی در جامعه منتشر می‌شود فاصله معنا‌داری وجود دارد!؟ که فلسفه وجودی این آژانس‏های خبری را زیر سوال می‌برد! یکی از مهم‌ترین ارزش‏های خبری وجود تنوع و تکثر است. اما در ایران با وجود این تعداد خبرگزاری، هنوز تنوع و تکثر خبری نداریم و این در حالی است که در کشورهای پیشرفته تنوع خبری چشمگیری وجود دارد، ولی در کشورهای عقب مانده همان‌گونه که بر سر سفره مردم تنوع غذایی مناسب وجود ندارد، مردم از فقدان تغذیه خبری متکثر و متنوع نیز رنج
می‌برند.
خوشبختانه تکنولوژی‏های مدرن ارتباطی تا حد زیادی انحصاراخبار را شکسته است و شبکه‌های خبری مجازی خصوصی و بدون مجوز به اطلاع‌رسانی می‏پردازند، گرچه اخبار این‌گونه سایت‏ها چندان معتبر نیست، اما با اقبال شهروندان مواجه شده و حتی مقامات سیاسی، خبرگزاری‌های رسمی و مطبوعات به آنها واکنش نشان می‏دهند. همچنین نقش رسانه‏های ماهواره فارسی زبان که در خارج از کشور به تهیه و پخش اخبار می‏پردازند نیز نمونه دیگر شکستن انحصار خبری است. برای برون رفت از این مشکلات و ایجاد زمینه رقابت مشروع در بازار خبر، باید قوانین مطبوعاتی و رسانه‏ای بازنگری شود و دخالت دولت در کنترل رسانه‏ها محدود شود، در عوض شرایط برای حضور بخش خصوصی در صنعت خبر فراهم گردد و آژانس‏های خبری حرفه‏ای پا به عرصه وجود بگذارند که بتوانند اعتماد مخاطبان را به خود جلب نمایند.

بررسی مورد فرضی
یک آژانس خبری در ایران
فرض کنید یک خبرگزاری کوچک در ایران
۵۰ نفر کارمند دارد که هزینه دستمزد آنان در سال دو میلیارد تومان می‌شود. اگر هزینه اجاره مکان و امور پشتیبانی و تجهیزات و لوازم مصرفی و غیره را هم به آن اضافه کنیم که می‌شود ۵۰۰ میلیون تومان، یعنی سرجمع بالغ بر دو میلیارد و پانصد میلیون تومان این خبرگزاری دست کم هزینه دارد. حال اگر بتواند سه میلیارد تومان درآمد خالص داشته باشد می‏توانیم بگوییم یک کسب‌و‌کار با حاشیه سود ۲۰درصد داریم، این میزان کف سود درایران محسوب می‏گردد؛ زیرا معمولا نرخ سود بانکی بیش از این بوده است. حال برای اینکه خبرگزاری ۵۰۰ میلیون تومان سود خالص داشته باشد باید حدود ۴ میلیارد تومان فروش یا درآمد ناخالص داشته باشد. بدین ترتیب اگر صرفا درآمد این خبرگزاری از محل تبلیغات روی خروجی سایت باشد به‏طور متوسط روزانه باید ۱۱ میلیون تومان فروش تبلیغات مجازی داشته باشیم و باز برای رسیدن به این مبلغ فروش، فروش برپایه تعرفه آگهی باید حدود ۳۰درصد بیش از این رقم باشد؛ چراکه هزینه کارمزد کانون‏های تبلیغاتی بابت جذب آگهی‏های سایت خبری ما از رقم فروش تعرفه‏ای کسر می‏گردد. ضمن اینکه پخش تبلیغات رایگان در هنگام خالی بودن باکس آگهی و نیز تخفیفات معمول را هم باید در نظر گرفت. اگر تعرفه جاری سایت‌های پربیننده را ملاک قراردهیم می‏توانیم در خوش‌بینانه‏ترین حالت به ۵۰درصد درآمد خبرگزاری فرضی از محل تبلیغات در وب سایت امیدوار بود.
بنابراین اگر می‏خواهید یک خبرگزاری برای کسب درآمد تاسیس کنید لازم است قبل از شروع کار اسپانسرهای خود را شناسایی کنید! اسپانسرهای هوشمند معمولا از شما توقع تبلیغات مستقیم ندارند؛ بلکه به تبلیغات نامحسوس و غیرمستقیم علاقه‌مند هستند. زیرا مردم در برابر تبلیغات مستقیم مقاومت نشان می‏دهند، اما در برابر تبلیغات غیرمستقیم نمی‏توانند واکنش نشان بدهند. از این رو اسپانسرها و حامیان مالی خبرگزاری شما توقع دارند که با طراحی کمپین‏های خبری، از جمله مدیریت خبری رویدادهای تجاری به کسب‌و‌کار آنها رونق بدهید و جایگاه برند حامیان خود را ارتقا دهید. در این صورت هم شما در کسب‌و‌کار خبرسود می‌کنید، هم صاحبان برند حامی شما! و چه بسا در آینده بتوانید با تکمیل زنجیره ارزش کسب‌و‌کارهای خبری درآمد خود را افزایش دهید؛ چراکه اثر هم‏افزایی هریک از واحدهای کسب‌و‌کار در این زنجیره‏های ارزش باعث افزایش درآمد می‏گردد و با بزرگ شدن بنگاه خبری شما، صرفه‏جویی ناشی از مقیاس موجب کاهش هزینه‏ها خواهد شد.



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *