تقلای صنایع، ممانعت بانك‌ها

ایرلند

تحریم‌های اقتصادی ایران از سال ۲۰۱۲ حدود ۱۲۰ میلیارد دلار (۱۰۵ میلیارد یورو) از درآمدهای نفتی و گازی این كشور را از میان برده است. این درحالی‌است كه این درآمدها حدود ۳۰ درصد از اقتصاد این کشور را تشكیل می‌دهند كه دومین كشور وسیع پس از عربستان سعودی در خاورمیانه حساب می‌آید.
جمهوری اسلامی ایران برای بیش از سه دهه پس از انقلاب اسلامی همواره در معرض تحریم‌ها قرار داشته است. با این حال، موج جدید تحریم‌ها اقتصاد ایران را از سال ۲۰۱۰ تحت شدیدترین فشارها قرار داد چنانكه آن را در معرض تنش‌ها و نابسامانی‌های كم‌سابقه قرار داد. سقوط در تجارت ایران باعث شد تا تولید ناخالص داخلی این كشور نزدیک به هفت‌درصد در سال ۲۰۱۲ كاهش یابد. در همان زمان، جداشدن و ایزوله‌سازی سیستم بانکی بین‌المللی ایران به آنجا انجامید كه «ریال» واحد پول این كشور حدود دو سوم از ارزش خود را از دست بدهد آن هم در حالی که تورم روز افزون این كشور تا ۴۰درصد افزایش یافت و جامعه ایران را تحت فشارهای شدید اقتصادی قرار داد.
آشفتگی اقتصادی بسیاری از کسب‌وكارها را با بن‌بست مواجه ساخت و باعث شد نرخ بیکاری این كشور تا ۲۰ درصد افزایش یابد. در حالی که این آمار و ارقام پس از انتخاب حسن روحانی رییس‌جمهور این كشور در سال ۲۰۱۳ بهبود یافته اقتصاد ایران حداقل ۲۰-۱۵درصد کوچک‌تر از قبل شده است. متوسط درآمد سرانه در ایران در حال حاضر ۵۰۰۰ دلار است كه در مقایسه با ۵۴۰۰۰ دلار در ایرلند قابل
تامل است.

لغو تحریم‌ها؛ نوش دارویی اثرگذار
لغو تحریم‌های هسته‌ای در ماه ژانویه نتیجه بیش از دو سال از دیپلماسی سخت و مبارزه است که به‌عنوان یک نوش دارو برای حل مشکلات اقتصادی به وجود آمده در جریان تحریم‌ها قابل تحلیل است. روحانی روز توافق هسته‌ای در توییتی نوشت كه تحریم‌ها حذف شده‌اند و اینك زمان رشد است. در این مدت اگر چه ایجاد روابط حسنه با غرب در دستور كار ایران بوده، با این حال، رکود جهانی قیمت نفت به محدود کردن ثروت ناشی از صادرات اصلی این كشور انجامیده است. عجله شرکت‌های اروپایی برای انجام کسب‌و‌کار در ایران هم توسط بانک‌های اروپایی، که بسیاری از آنها با وجود تداوم حفظ محدودیت در معاملات مالی مواجه بوده‌اند فرجامی نیافته و ناامیدی آنها را سبب شده است. درحالی که تحریم‌های بین‌المللی به واسطه فعالیت‌های هسته‌ای این کشور برداشته شده، تحریم‌های ایالات متحده مربوط به اتهام حمایت تهران از تروریسم و توسعه تکنولوژی موشکی پیشرفته همچنان باقی مانده‌اند. در نتیجه، بانک‌ها می‌ترسند که هنوز هم ممکن است كمك آنها به تسهیل نقل و انتقال پول ایران و خروج آن از کشور به مراودات بین‌المللی آنها آسیب رسانده و برای آنها تبعات بدی به دنبال داشته باشد.

ایرلندی‌ها در تهران
اگرچه به‌عنوان یك نقطه آغاز اقتصادی پس از القای بخشی از تحریم‌ها وزیر کشاورزی و مدیران ۱۷ كمپانی مواد ‌غذایی ایرلندی در هفته‌های گذشته در قالب یک هیات تجاری به تهران سفر كردند، با این حال بانک مرکزی ایرلند و مدیران AIB همچنان در راستای تسهیل مراودات مالی دو كشور حاضر به نرمش نیستند. در همین حال، در داخل ایران هم، نیروهای محافظه‌کار، نسبت به تجارت ایران با غرب مشكوك هستند و از دولت حسن روحانی انتقاد می‌كنند.
اصولگرایان که خود را پاسدار اصول انقلاب اسلامی می‌خوانند خود را حامی «اقتصاد مقاومتی» عنوان می‌كنند و تاكید دارند كه ایران باید با تکیه بر منابع خود و به حداقل رساندن سرمایه‌گذاری خارجی، تا حد امكان از گسترش ارزش‌های «منحط‌» غربی جلوگیری كند. در عین حال شاید بزرگ‌ترین چالش برای ایران و سرمایه‌گذاران بالقوه خارجی، ضعف زیرساخت‌ها در این کشور است. ایران به نوعی بازسازی کامل زیرساخت‌ها نیاز دارد تا خود را به یك اقتصاد قرن بیست و یكمی تبدیل كند. فرودگاه‌های جدید، کارخانه‌ها، سیستم‌های حمل‌و‌نقل، پالایشگاه‌های نفت، کشتی، هواپیما و تجهیزات پزشکی از جمله بخش‌های اقتصاد ایران هستند كه نیازمند تقویت
زیرساخت‌ها هستند.
اما حتی با این شرایط، ایران پتانسیل بسیار زیادی برای تبدیل شدن به یک بازار با رشد بالا را دارد. اقتصاد ۴۰۰ میلیارد دلاری ایران دومین اقتصاد خاورمیانه و پشت رقیب اصلی آن عربستان سعودی است. با جمعیت ۸۰ میلیونی – دو برابر کانادا – یک طبقه متوسط رو به رشد و نظام آموزش و پرورش گسترده، معیارهای تقاضا قوی و رو به رشد هستند. در نتیجه، کشورهای غربی – با در نظر داشتن کاهش سرعت رشد بالقوه در دیگر اقتصادهای در حال ظهور- به صف شده‌اند تا بخشی از پروسه رشد اقتصادی ایران را بر عهده گیرند. تهران از ژانویه میزبان ۱۶هیات تجاری از جمله یکی از ایرلند بوده و در حال حاضر معاملات عمده تجاری با فرانسه، ایتالیا و آفریقای جنوبی امضا شده است. ایران از حیث ذخایر نفت خام اثبات شده چهارمین در جهان است كه حدود ۱۵۷.۸ میلیون بشکه – کافی برای تامین چین برای ۴۰ سال- برآورد می‌شود. این در حالی‌ است كه ایران از ۲.۳ میلیون بشكه نفت كه قبل از تحریم در سال ۲۰۱۱ به فروش می‌رسانید در حال حاضر حدود یک میلیون بشکه در روز به فروش می‌رساند.
آژانس بین‌المللی انرژی اخیرا بازگشت کامل ایران به بازار جهانی نفت را بسیار مهم ارزیابی كرده و اعلام نموده است: «پس از لغو تحریم‌های ایران، در واقع این كشور به احتمال زیاد به‌عنوان تنها منبع اوپک خواهد بود كه در سال ۲۰۱۶ رشد قابل توجهی را تجربه خواهد كرد. بیژن نامدار زنگنه، وزیر نفت ایران اخیرا اعلام كرد که تولید نفت این كشور می‌تواند یک میلیون بشکه در روز در بیش از شش ماه آینده افزایش یابد. در حال حاضر نخستین تانکر‌های ایرانی در حال رسیدن به اروپا هستند در شرایطی كه وابستگی شل به روسیه برای نفت و گاز پس از بحران اوکراین شکسته است. ایران، با این حال، همچون برخی از همسایگان خود اقتصادی تنها وابسته به نفت ندارد و صادرات کالاها حدود ۱۵ درصد از صادرات این كشور را شكل می‌دهد. تحریم‌هایی اقتصادی این کشور را مجبور به تنوع در اقتصاد خود نموده است. این كشور زیرساخت‌های قابل‌ توجهی در بخش‌های تولیدی بزرگ، بخش فناوری اطلاعات و کشاورزی صنعت و از حیث وابستگی اقتصاد به نفت وضعیت متعادل‌تری نسبت به بسیاری از کشورهای دیگر در منطقه از جمله عربستان سعودی دارد. ایران در عین حال اخیرا طرح‌های بلندپروازانه برای کاهش وابستگی به نفت در سال ۲۰۲۰ را در دستور كار خود قرار داده است.

ظرفیت‌های انكارناپذیر ایران
گروه مشاوره‌ای بوستون در مطالعه‌ای ایران را سومین پتانسیل بازار خودرو در میان کشورهای در حال توسعه، با فروش ۱.۵ میلیونی تا سال ۲۰۲۰ ارزیابی كرده است. ایران همچنین در نظر دارد تعمیرات اساسی در ناوگان خطوط هوایی تجاری پیر خود انجام دهد. سازمان هواپیمایی این کشور اعلام كرده که قصد دارد بیش از ۵۰۰ هواپیما در ۱۰ سال آینده خریداری کند. در حال حاضر در جریان یك معامله به ارزش۵۰ میلیارد دلار ۱۱۴ هواپیمای جدید ایرباس توسط ایران خریداری شده است.
دیگر غول حمل‌و‌نقل هوایی یعنی كمپانی بویینگ که پس از کاهش تحریم‌ها علیه ایران از طریق انجام لابی، یک معافیت از تحریم‌های تجاری آمریکا را به‌دست آورده در ماه گذشته بحث‌های مقدماتی را با خطوط هوایی ایران در تهران آغاز كرده است. با پایان تحریم‌ها همچنین انتظار می‌رود مسیر بازگشت میلیاردها دلار از دارایی‌های مسدود ایران باز شود. مقدار کلی این رقم البته مورد مناقشه است، اما می‌تواند چیزی حدود ۱۰۰ میلیارد دلار باشد. دولت از ترس ایجاد انتظار بیش از حد تلاش كرده میزان دارایی یاد شده را همچنان مبهم نگه دارد. درحالی كه فرصت‌های بهتر اقتصادی در خانه به وجود خواهند آمد به احتمال زیاد روند فزاینده فرار مغزها در ایران كه باعث شد بین سال‌های ۲۰۰۹ و ۲۰۱۳ حدود ۳۰۰هزار نفر از ایران مهاجرت كنند، کند خواهد شد. یك آمارمنتشر شده نشان می‌دهد تقریبا ۲۵ درصد از ایرانیان با مدرك تحصیلی کارشناسی ارشد در حال حاضر در جاهای دیگر دنیا زندگی می‌کنند. یکی از مشكلات موجود این كشور به تشدید افق رقابت در روابط با عربستان سعودی بازمی‌گردد آن هم در حالی كه گفته می شود دو کشور در حال حاضر به‌صورت نیابتی در عراق، سوریه و یمن مبارزه می‌کنند، در حالی که بودجه دفاعی ۸۰میلیارد دلاری عربستان بسیار بیشتر از ایران است، تزریق احتمالی پول به اقتصاد ایران پس از لغو تحریم‌ها ممکن است این عدم تقارن را تغییر دهد و به‌طور بالقوه به تشدید رقابت دو كشور بینجامد.

ایران و ایرلند: از بازگشایی سفارت
در تهران تا تقویت همكاری‌های تجاری
انتظار می‌رود که دولت ایرلند گام‌های بعدی برای توسعه روابط با ایران را به سرعت بردارد و در راستای بازگشایی مجدد سفارت در تهران تلاش كرده و در راستای تعمیق روابط تجاری دو كشور بكوشد. پیش‌نویس‌های طرح‌های همكاری تهیه شده‌اند، اما انتظار می‌رود دولت جدید برای پیشبرد طرح‌ها، با توجه به منابع خود اقدامات گسترده‌تری را دنبال كند. فراموش نباید كرد سفارت ایرلند در تهران در سال ۲۰۱۱ به‌عنوان بخشی از برنامه کاهش ماموریت‌های دیپلماتیک و در راستای مدیریت هزینه‌ها در جریان بحران مالی بسته شد.
چارلی فلاناگان، وزیر خارجه ایرلند در گفت‌وگو با آیریش تایمز می‌گوید: «شبکه دیپلماتیک ایرلند در حال بررسی و کسب اطمینان از این مساله هستند که منابع ما هم راستا با نیازهای بزرگ و فرصت‌ها باشند.» چارلی فلاناگان می‌افزاید: «در همین چارچوب من بسیار آگاه از منافع سیاسی، اقتصادی و تجاری بازگشایی سفارت ایرلند در ایران هستم که هدف نخست آن کمک به شرکت‌های ایرلندی است که مایل به استفاده از فرصت‌های جدید تجاری ایجاد شده در این کشور هستند. سرعت رو به رشد تقاضای ایران برای فرآورده‌های لبنی، به‌ویژه کره و پنیر، به‌عنوان یک فرصت برجسته و به‌عنوان پتانسیل صادرات فناوری کشاورزی ایرلند به ایران قابل تحلیل است. در اواخر این ماه، شرکت Enterprise Irelandهیات دیگری را به ایران خواهد فرستاد تا امکان همكاری در زمینه خدمات مالی، فناوری و مراقبت‌های بهداشتی را مورد بررسی قرار دهد. تجارت ایرلند با ایران قبل از لغو تحریم‌ها، در سال گذشته به کمتر از چهار میلیارد یورو رسید كه مواد‌غذایی مختلف از جمله کنسانتره‌های گازدار، نوشیدنی، بخش عمده‌ای از این تجارت را شكل می‌دادند.

بانک‌های ایرلندی می‌گویند:
نه، صنایع غذایی ایرلندی می‌گویند: بله
دو بانک اصلی ایرلند هنوز هم با گذشت چند ماه، از تسهیل معاملات مالی با ایران با وجود لغو تحریم‌های اتحادیه اروپا و سازمان ملل متحد خودداری می‌كنند. تداوم محدودیت‌های بانك‌های ایرلندی می‌تواند بزرگ‌ترین مانع برای تجارت دو كشور باشد و ممکن است باعث شود ایرلند در مسابقه تداوم تجارت با ایران زمین را به رقبای اروپایی واگذار كند. بانک مرکزی ایرلند می‌گوید در حالی که محدودیت تحریم‌های خاصی در رابطه با ایران برداشته شده، الزامات و مقررات جاری باقی می‌ماند، از جمله ادامه اجرای تحریم‌های اولیه ایالات متحده است که همچنان باقی مانده‌اند. یكی از مدیران صنایع غذایی ایرلند می‌گوید: «لغو كامل تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران راه را برای صادرکنندگان مواد‌غذایی ایرلندی و کشف فرصت‌های تجاری جدید در دومین اقتصاد بزرگ خاورمیانه باز خواهد كرد.‌»

*نویسنده: این برك كندی
*روزنامه آیریش تایمز



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *