حرکت قطار فناوری در مسیر توسعه

700x397_30_(Copy)

قطار دولت یازدهم آرام آرام به ایستگاه پایانی خود نزدیک می‌شود، دولتی که می‌توان گفت فعالیتش را در همه حوزه‌ها در سخت‌ترین شرایط آغاز کرد و در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات این شرایط به‌شدت خودنمایی می‌کرد، چرا که مدیران این حوزه در دولت قبل چندان به توسعه فناوری اعتقادی نداشتند و تا حدی نسبت به حوزه فاوا بی‌تفاوت بودند تا آنجا که در آن دولت بحث ادغام وزارت ارتباطات مطرح شد. به هرحال با وجود چنین نگاهی از یک سو و وجود دو وزیر و یک سرپرست تنها در یک دوره چهارساله این وزارتخانه، همه دست به دست هم داد که حرکت قطار توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات کند شود و این بدین معنا بود که ما سال‌ها در زمینه ‌ای سی تی در حالت ایستا قرار داشتیم و بقیه کشورها سرمایه‌گذاری و توسعه در این بخش را با جدیت دنبال می‌کردند. طبق آمارها قرار بود ایران در این حوزه رتبه دوم در منطقه را داشته باشد اما زمانی که محمود واعظی با ۲۱۸ رأی موافق از سوی نمایندگان مجلس توانست سکانداری وزارت ارتباطات دولت تدبیر و امید را در دست بگیرد رتبه کشور ۱۶ بود. امروزکه به پایان عمر دولت یازدهم نزدیک می‌شویم بهترین زمان است که نگاهی به کارنامه دولت در حوزه فاوا داشت که در این حوزه چه اقداماتی صورت گرفته است.

چتر اینترنت پرسرعت بر سر روستاییان
یکی از اقدامات مثبت و تاثیر‌گذار دولت یازدهم، رساندن اینترنت پرسرعت به روستاهای کشور است. طرحی که آقای محمود واعظی در روز گرفتن رأی اعتماد از مجلس نیز در برنامه‌های خود به آن اشاره داشت و در این رابطه گفته بود «یکی از مهم‌ترین اهداف اینجانب ایجاد تحول در زمینه ارتباطات در مناطق محروم، مرزی، روستاها و نواحی کمتر توسعه‌یافته برای تامین خدمات اینترنتی، پستی، مخابراتی و پست بانک به هموطنان عزیزمان است که با به‌کار‌گیری حداکثری ظرفیت و امکانات وزارتخانه و اپراتورهای ذی‌ربط در قالب خدمات تکلیفی (USO ) ارائه خواهد شد.» طرح رساندن اینترنت پرسرعت به روستاها جزو طرح‌های به شمار می‌رود که در دولت قبل از آنجا که اینترنت در شهرهای کشور با محدودیت روبه‌رو بود جایی برای پرداختن نداشت به همین علت به نوعی باید گفت این طرح جزو طرح‌هایی است که دولت تدبیر و امید پایه‌گذاری آن را انجام داده است و هدف آن نیز کاهش شکاف دیجیتالی شهر و روستاست که جزو حقوق شهروندی محسوب می‌شود؛ شعاری که دکتر حسن روحانی در زمان انتخابات آن را مطرح کرده بود و وزارت ارتباطات به دنبال تحقق این شعار آن را در دستور کار خود قرار داد. به همین علت از ابتدای آغاز به کار دولت تاکنون بیش از ۲۷ هزار روستای كشور به اینترنت پرسرعت تجهیز شده‌اند و تا پایان دولت تدابیر و امید تمامی روستاهای بالای ۱۵ خانوار كشور نیز به شبكه اینترنت پرسرعت متصل خواهند شد و از طریق این بستر، خدمات الکترونیکی بهداشت و بیمه و بستری برای فروش صنایع دستی و ده‌ها مورد دیگر برای روستاییان فراهم خواهد شد و به گفته عالی‌ترین مقام وزارت ارتباطات تمامی این امکانات با هدف کاهش مهاجرت روستاییان به شهرها ارائه می‌شود.

شکستن طلسم شبکه ملی اطلاعات
شبکه ملی اطلاعات که فاز سوم آن قرار است در تیرماه ۹۶ و پیش از پایان دولت یازدهم اجرایی شود جزو طرح‌های پرحاشیه‌ای به شمار می‌رود که ایده آن در زمان دولت نهم و مدیریت آقای محمود سلیمانی بر وزارت ارتباطات تحت عنوان اینترنت ملی و شبکه ملی اینترنت کلید خورد اما این پروژه با صرف هزینه‌های بسیار در حد یک نام باقی ماند و بعد از گذشت دو دوره ۴ ساله اثری از اجرای آن به چشم نخورد و به نوعی دولت یازدهم میراث دار آن شد و به همین علت بارها به دلیل تاخیر در اجرا آن زیر سوال و فشار قرار گرفت تا آنجا که وزیر ارتباطات لب به گلایه گشود و در این زمینه گفت: «کسانی که در دولت یازدهم بیشترین حمله را درباره ایجاد شبکه ملی اطلاعات به وزارت ارتباطات داشتند، اتفاقا کسانی بودند که در دولت قبل مدیر بودند و در زمان مدیریت خود کوچک‌ترین قدمی برای ایجاد این شبکه برنداشتند اما دولت تدبیر و امید در ابتدای کار، این طرح را در اولویت خود قرار داد.» گفتنی است طرح شبکه ملی اطلاعات در کنار تاخیر در اجرای خود با حاشیه‌هایی در خصوص نوع کارکرد آن نیز روبه‌رو بود چرا که به دلیل بحث‌هایی که در دولت قبل مطرح شده بود بسیاری بر این اعتقاد بودند که با اجرای این شبکه، دسترسی کاربران به اینترنت بین‌الملل محدود خواهد شد که در این رابطه وزیر ارتباطات بر این نکته تاکید کرد که کاربران باید بدانند تبلیغات برخی در مورد محدودیت شبکه ملی اطلاعات صحیح نیست و با این شبکه می توان نسبت به آنچه که قبلا دریافت می‌شد محتوای بیشتر را با سرعت بالاتر و تعرفه پایین‌تر دریافت کرد. بعد از راه‌اندازی فاز اول این شبکه مدیران مختلف وزارت ارتباطات در گفت‌و‌گوهای خود روی یک حرف پافشاری داشته و آن اینکه با شبکه ملی اطلاعات، کاربران با سرعت و کیفیت بالا و در مقابل قیمت مناسب‌تر به اینترنت دسترسی خواهند داشت و شبکه ملی اطلاعات یک شبکه محدود‌کننده برای قطع ارتباط کاربران با دنیا و به خطر انداختن امنیت آنها نیست. افزایش کسب‌و‌کار دیجیتال و توسعه سهم ‌ای‌سی‌تی در اقتصاد و استفاده از آن به‌عنوان موتور محرک توسعه و افزایش امنیت و قابلیت اطمینان فضای دیجیتال در بخش‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی از دیگر مزیت‌های شبکه ملی اطلاعات به شمار می‌رود.

ورود اپراتورها به میدان رقابت
تا قبل از روی کار آمدن دولت یازدهم، استفاده کاربران از اینترنت تلفن همراه با اما و اگرهای بسیار همراه بود چرا که ارائه خدمات نسل سوم تلفن همراه ۳G انحصار آن کاملا در دستان اپراتور سوم بود و یکی از اقدام‌های وزیر ارتباطات شکستن این انحصار بود. وقتی این انحصار در سال ۹۳ پایان یافت، اپراتورهای دیگر پا به میدان رقابت گذاشتند تا آن جا که دو اپراتور اول و دوم کشور در این خصوص سرمایه‌گذاری بالایی برای توسعه شبکه خود در راستای ارائه خدمات نسل سوم و چهارم موبایل به کاربران انجام داده‌اند. طبق آمارهای اعلام شده از سوی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در حال حاضر مجموع مشترکان اینترنت ۳G و ۴G اپراتور اول نزدیک به ۱۳ میلیون و ۱۱۱ هزار و ۳۲۱ نفر اعلام شده و میزان مشترکان اینترنت ۳G و ۴G اپراتور دوم نیز ۱۲ میلیون و ۸۰هزار ۳۷۵ نفر گزارش شده و در نهایت اپراتور سوم تلفن همراه نیز تنها یک میلیون و ۹۷۸ هزار و ۹۲۳ نفر مشترک ۳G دارد. در مجموع باید گفت در حال حاضر در بیش از هزار و ۵۰۰ شهر نسل سوم و ۳۰۰ شهر نسل چهارم به کاربران ارائه می‌شود. دولت یازدهم به جز ارائه خدمات نسل سوم و چهارم پیشرفت این حوزه را به سمتی سوق داده که در حال حاضر اپراتورهای همراه به سمت ارائه سرویس TDD-LTE (اینترنت ثابت نسل چهارم)هم رفته‌اند. برای مثال اپراتور دوم تلفن‌همراه در تابستان سال جاری شبکه خود را براساس این تکنولوژی در مشهد و ۲۴ شهر دیگر به بهره‌برداری رساند. در بهمن‌ ماه نیز شبکه TDD-LTE شرکت ارتباطات مبین‌نت در چهار شهر با حضور وزیر ارتباطات افتتاح شد. در عین حال وزارت ارتباطات از نسل پنجم تلفن همراه نیز غافل نبوده است؛ نسلی که در کشورهای پیشرفته روی آن سرمایه‌گذاری‌هایی صورت گرفته است و در همین راستا نیز در کشورمان تدوین نقشه راه نسل ۵ ارتباطی قرار است تا پایان سال رونمایی شود.

اولویتی به نام توسعه زیرساخت ها
توسعه زیرساخت‌های ارتباطی یکی از فعالیت‌هایی است که دولت یازدهم به‌شدت پیگیر اجرایی شدن آن است چرا که وجود یک زیرساخت مناسب زمینه‌ساز ارائه خدمات باکیفیت‌تر به کاربران را ایجاد می‌کند در همین راستا از زمان آغاز به کار دولت تدبیر و امید شبکه زیرساختی کشور با توسعه قابل توجهی همراه و پروژه‌های زیرساختی گوناگونی در این خصوص افتتاح شده است که از جمله می‌توان به راه‌اندازی پروژه نور، تلاش، ‌فجر برای توسعه شبکه پهنای باند زیرساخت یا راه‌اندازی مراکز کنترل تبادل ترافیک اطلاعات داخلی(IXP) اشاره داشت. گفتنی است طبق آمارهای اعلام شده از سوی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در دولت یازدهم میزان پهنای باند داخلی و خارجی کشور نیز با افزایش قابل توجهی نسبت به دو دولت گذشته همراه بوده است. براساس این آمار، میزان پهنای باند بین‌الملل کشور که در ابتدای فعالیت دولت یازدهم (سال ۹۲) ۷۲ گیگابیت برثانیه بود حالا برابر با ۶۷۳ گیگابیت بر ثانیه است. همچنین ظرفیت پهنای باند شبکه IP کشور که در ابتدای دولت یازدهم، ۶۲۴ گیگابیت برثانیه بود در حال حاضر به ۴هزار گیگابیت برثانیه رسیده و براساس گزارش وزارت ارتباطات ظرفیت پهنای باند شبکه IPداخل کشور در طول فعالیت دولت یازدهم رشدی ۵۴۰ درصدی را تجربه کرده است. گفتنی است با وجود توسعه زیرساختی و افزایش پهنای باند در بخش داخلی و بین‌الملل اما همچنان کاربران ایرانی از کیفیت و قیمت اینترنت خود رضایت کامل را ندارند هر چند در خصوص هزینه‌های ارتباطی نگاه وزارتخانه بسیار متفاوت است و بر این اعتقاد است هزینه‌های ارتباطاتی با توجه به افزایش كیفیت، كاهش نیز داشته است به نحوی كه یک بسته اینترنت نسل دوم در سال ۹۲، ۱۰ هزار تومان بوده و درحال حاضر همان بسته، با كیفیت و پهنای باند نسل سوم یا چهارم كه بیش از ۱۰ برابر سرعت دارد به همان قیمت ارائه می‌شود؛ در حالی‌که اپراتورها برای ارائه نسل بالاتر متحمل هزینه‌های سرمایه‌گذاری
زیادی شده‌اند. در عین حال وزیر ارتباطات معتقد است که او و همکارانش در بخش‌های مختلف وزارت ارتباطات، تمام تلاش خود را برای بهبود کیفیت اینترنت کشور به کار بسته‌اند و نتیجه این تلاش‌ها هم این است که دیگر کاربران در صف انتظار برای دریافت یک خط اینترنت قرار ندارند. براساس آمار‌های اعلام شده مجموع مشترکان اینترنت ثابت و سیار که در سال ۹۲ برابر ۳.۵ میلیون نفر گزارش شده بود حالا به بیش از ۳۸ میلیون نفر رسیده است. تغییر در پروانه‌های شرکت‌های اینترنتی بعد از ۱۰ سال و اهدای پروانه جدید با نام پروانه ارتباطات ثابت (FCP) و شکست انحصار ارائه خدمات نسل سوم تلفن‌همراه ۳G از جمله دلایل افزایش چند برابری کاربران اینترنت از زمان آغاز به کار دولت یازدهم تاکنون بوده است.

مقاومت در مقابل فیلتر
داستان فیلترینگ سرویس‌های اینترنتی در دولت‌های مختلف به شکل‌های گوناگونی و با راه‌اندازی پروژه‌‌های بحث‌برانگیزی مانند گشت اینترنتی، فیلترینگ هوشمند، فیلترینگ خانوداده، VPNملی و… پیگیری شد. اوج ایجاد محدودیت برای سرویس‌های اینترنتی هم به شروع به کار دولت نهم و دهم
بازمی‌گردد. در این دوران شبکه‌های اجتماعی پرمخاطبی مانند توییتر و فیس‌بوک به دستور کمیته تعیین مصادیق محتوای مجرمانه مسدود و برخی دیگر از سرویس‌های پرمخاطب و کاربردی مانند جی میل و یاهو نیز در این دوران با قطعی‌های کوتاه‌مدت همراه بودند اما با آغاز به کار دولت تدابیر و امید و با توجه به شعارهای انتخاباتی شخص جناب آقای روحانی، فیلترینگ وارد فاز جدیدی شد تا آنجا که با حمایت‌های رییس‌جمهوری و سیاست‌های هوشمندانه محمود واعظی به نوعی از فیلتر شدن بسیاری از سرویس‌های اینترنتی مانند تلگرام، واتس‌اپ، اینستاگرام جلوگیری شد. هرچند دولت در مقابل فشارهای بسیار بر سر عهد خود با مردم در خصوص دسترسی آزاد به اطلاعات پافشاری داشته و دارد اما هنوز کاربران از رفع فیلتر نشدن بعضی از شبکه‌های پرمخاطب همچون فیس بوک و توییتر گلایه دارند و انتظار آنها از دولت و شخص وزیر این است که در خصوص رفع فیلتر از این شبکه‌ها نیز کاری صورت دهند و در همین رابطه محمود واعظی گفت که او تنها یک عضو کمیته تعیین مصادیق است و از آن‌جا که فیلتر شدن برخی شبکه‌های اجتماعی در دولت گذشته اتفاق افتاده، وزارت ارتباطات دولت یازدهم نمی‌تواند در این زمینه کاری کند. به هرحال ایستادگی دولت در مقابل فیلترینگ و جایگزینی فیلتر هوشمند به جای مسدودسازی کامل را باید جزو نکات مثبت کارنامه کاری آقای واعظی به شمار آورد. دولتی که برای فیلتر شدن برخی سرویس‌ها به‌شدت تحت فشار زیادی بوده اما به گفته وزیر ارتباطات هرگز تسلیم
نشده است. به غیر‌از موارد ذکر شده وزارت ارتباطات دولت یازدهم در بسیاری موارد همچون حمایت از بخش خصوصی، احیای دوباره شرکت ملی پست، اشتغالزایی در زمینه فناوری، حمایت از کسب‌و‌کارهای نوپا و… کارنامه موفقی از خود به جای گذاشته اما با این حال هنوز برای رسیدن به جایگاه اصلی راه درازی پیش روست. زیرا پیشرفت در این حوزه با شتاب بسیاری در جریان است و برای کشوری همچون ایران که در این حوزه ۸ سال عقب‌ماندگی را تجربه کرده نیاز است در کنار جبران همه این سال‌ها، تلاش مضاعفی صورت بگیرد تا همپای کشورهای دیگر در این حوزه قدم برداشت و این مهم صورت نمی‌گیرد جز اینکه قطار توسعه فناوری در کشور در همین ریل به حرکت پرشتاب خود
ادامه دهد.

*مینو مومنی



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *