توجه به تولیدات داخلی؛کلید اشتغال

59159

در حال حاضر کشور با رشد اقتصادی روبه‌رو است که در آن رشد اشتغال نسبت به رشد سطح تولید کمتر دیده می‌شود. سوال اصلی این است كه چرا در كشور رشد با اشتغال کم را تجربه می‌كنیم؟ و چرا به تناسب نرخ رشد همه بخش‌ها رشد اشتغال ایجاد نشده است؟ در این زمینه با تعدادی از اعضای اتاق بازرگانی گفت‌وگویی انجام شد که در ادامه با هم می‌خوانیم:

اهمیت دادن به سرمایه‌گذاری
عباس آرگون، عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی تهران گفت: برای اشتغال باید به همه بخش‌ها با هم توجه شود رشد یک بخش نمی‌تواند ملاک قرار گیرد. با توجه به رکودی که از سال‌های گذشته وجود داشته، رشد اشتغال را کاهش داده است. برخی از بنگاها تولید خود را کاهش داده‌اند و با ظرفیت کامل کار نکرده‌اند همه این موارد باعث شده تا سطح اشتغال با رشد اقتصادی رشد پیدا نکند.
در شرایط فعلی توجه به تولیدات داخلی مهم است و باید به سمتی سوق داده شود که میزان جذب سرمایه‌گذاری در کشور افزایش پیدا کند. در سال‌های گذشته کشور با کاهش سرمایه‌گذاری مواجه بوده، بنابراین هرچه سرمایه‌گذاری منفی باشد تولید و اشتغال هم به تبع آن کاهش پیدا می‌کند.
در ابتدا باید سرمایه‌گذاری در کشور حفظ شود تا در سطح ظرفیت‌های تعریف شده فعالیت کنند. افزایش سرمایه‌گذاری قطعا افزایش اشتغال را در پی دارد. استفاده از سرمایه‌های داخلی و جذب سرمایه‌های خارجی باید دارای اهمیت باشد. این موارد مستلزم این است که فضای کسب‌و‌کار اصلاح شود تا مشوق‌هایی برای سرمایه‌گذاری باشد.
در کشور بند مهمی به نام سود سپرده‌های بانکی وجود دارد که عملا جذابیت فعالیت‌های اقتصادی را کاهش می‌دهد. نرخ تورم زیر ۱۰درصد است و از طرف دیگر سود سپرده بالای ۲۰درصد وجود دارد. بنابراین عمده منابع به سمت سپرده‌های بانکی هدایت می‌شود و در بخش تولید و اشتغال سرمایه‌گذاری اتفاق نمی‌افتد.
در حال حاضر کدام فعالیت‌های اقتصادی در کشور وجود دارد که بتواند مولد و اشتغالزایی داشته باشد تا بتواند بالای ۲۸درصد بازدهی داشته باشد؟ بنگاه‌ها وام‌ها را دریافت می‌کنند تا فقط سرپا بمانند، نه اینکه بتواند سود بانک را پرداخت کنند. این مشکلات در حال حاضر خود را بیشتر نشان می‌دهد زیرا به موضوع تورم برمی‌گردد.
در کل باید جذابیت‌هایی در تولید و صنعت وجود داشته باشد تا مردم پول‌های خود را به این سمت سوق دهند. در حال حاضر همه می‌خواهند پول‌های خود را در بانک‌ها بگذارند تا سود ببرند اما این موضوع تا چه زمانی می‌تواند ادامه دار باشد؟ بانک باید این پول‌ها را به سمت تولید واقعی هدایت کند. به نظر من باید روشی در پیش گرفته شود تا سود سپرده‌ها حداکثر به دو درصد اختلاف با نرخ تورم رسانده شود تا پول به سمت تولید و اشتغالزایی برود.

شفاف‌سازی اقتصادی
مهدی‌پور قاضی، رییس کمیسیون صنعت اتاق تهران افزود: نرخ رشد عمومی که اعلام شد نشان داد در همه بخش‌ها رشد وجود داشته است. زیرا میزان صادرات، بخش گردشگری و بخش بازرگانی در سال ۹۵ افزایش پیدا کرده، اما اشتغال به آن نسبت رشد نداشته است.
برای ایجاد یک اقتصاد خوب که همه شاخص‌ها به تناسب هم رشد داشته باشند باید شفاف‌سازی اقتصادی رخ دهد به‌گونه‌ای که مانع فسادهای اقتصادی شود. حرکت به سمت آزادسازی اقتصاد نکته مهمی است که دولت باید به آن توجه داشته باشند.

توجه به شرکت‌های کوچک و متوسط
مهدی معصومی اصفهانی، نایب رییس کمیسیون کشاورزی اتاق تهران اظهار داشت: لزوما نرخ رشد اقتصادی با نرخ رشد اشتغال یکی نیست. در برخی صنایع مثل نفت ممکن است رشد اقتصادی رخ دهد اما این بخش نیاز به پرسنل زیاد ندارد. اما رشد اشتغال در شرکت‌های کوچک و متوسط ایجاد می‌شود که باید به این موضوع توجه شود. اما به خاطر رکود شرکت‌های کوچک و متوسط خوب کار نکرده و پرسنل خود را هم کم می‌کنند.
واقعیت این است که به دلیل وضعیت اقتصادی، میزان مصرف پایین است. وقتی میزان مصرف پایین است ایجاد اشتغال هم ممکن نیست. باید با برنامه‌ای، اقتصاد از رکود خارج شود. برای این کار باید بهره‌های بانکی کاهش پیدا کند و پول در گردش باشد تا مردم خرید کنند.

حمایت از طبقه متوسط
جمشید عدالتیان، عضو پیشکسوتان اتاق بازرگانی ایران افزود: وقتی صحبت از افزایش صادرات است منظور صادرات نفت، محصولات پتروشیمی و میعانات گازی است که در این حوزه‌ها قبلا اشتغال ایجاد شده که مشکلات این حوزه‌ها هم بعد از برجام حل شدند. در مورد کالاهای غیر‌نفتی رشد کمتری وجود دارد و به این دلیل میزان اشتغال بسیار کم بوده است. در واقع صادرات شرکت‌های کوچک و متوسط خیلی چشمگیر نبوده است.
شرکت‌های کوچک و متوسط برای صادرات احتیاج به کمک‌های مالی و حمایتی دارند. زیرا این شرکت‌ها کمتر بازار خارج را می‌شناسند.
در واقع رکود از کاهش تقاضا ایجاد می‌شود. به نظر می‌رسد در حال حاضر باید طبقه متوسط از نظر درآمدی حمایت شوند. در واقع دولت باید تسهیلاتی برای طبقه متوسط در نظر بگیرد تا تقاضا در بازار افزایش پیدا کند. شرکت‌های کوچک و متوسط با کمبود مشتری روبه‌رو هستند، انبارهای‌شان پر از محصول است اما مشتری واقعی وجود ندارد. بخش ساختمان که بخش مهمی از نظر اشتغالزایی است فعال نیست، در حال حاضر واحدهای زیادی وجود دارد که مشتری برای آنها نیست.

افزایش واردات کالاهای مصرفی
مسعود دانشمند، رییس خانه اقتصاد ایران عنوان کرد: به نظر من بخش بازرگانی داخلی و خارجی رشد نداشته است. اگر گفته می‌شود که واردات نسبت به صادرات کاهش پیدا کرده تعبیر عمیق می‌طلبد. باید دید اقلام صادراتی چه بوده و چگونه رشد کرده است و چه اقلام وارداتی و چگونه کاهش پیدا کرده است.
اگر کالاهای صادراتی و وارداتی طی سال‌های گذشته آنالیز شود نرخ رشد صادرات به دلیل رشد مواد پایه نفتی، نه از تولید و بخش صنعت است. از طرفی واردات مواد اولیه واحدهای تولیدی کاهش پیدا کرده ولی واردات کالاهای مصرفی افزایش پیدا کرده است. این نتیجه‌اش رکود و عدم اشتغال است.
برای برون رفت از این شرایط باید واحدهای کوچک و متوسط رشد پیدا کنند که شرایط ویژه را می‌طلبند. بیشترین تولید ناخالص تولید ملی و اشتغال با واحدهای کوچک و متوسط است، بنابراین باید برای برون رفت این واحدها از شرایط فعلی راه حل پیدا شود.
راه آن ساده است این شرکت‌ها چه چیزی نیاز دارند؟ سرمایه درگردش با نرخ بهره بین ۶ تا ۸درصد نیاز دارند. نظام بانکی نمی‌تواند این بهره را تامین کند. بنابراین این واحدها بدون سرمایه در گردش مجبور می‌شوند پول با بهره بالای۳۰درصد تامین می‌کنند که این بهره نمی‌تواند پاسخگوی تولید رقابتی باشد.
به نظر من صندوق توسعه ملی باید به واحدهای کوچک و متوسط کمک کند. البته بوروکراسی در این زمینه زیاد است بنابراین باید بانک‌های توسعه‌ای به معنی بانک اصلاحی ایجاد شود تا این واحدها توسط اینها ارزیابی شوند و به بانک‌های تجاری معرفی شوند و بیمه‌ها هم این شرکت‌ها را بیمه کنند. برای برون‌رفت از این شرایط حتما راه‌حل وجود دارد فقط باید برنامه‌ریزی وجود داشته باشد.

مشکل در عدم توسعه بازار
ابوالحسن خلیلی، عضو هیات مدیره کنفدراسیون صنعت خاطرنشان ساخت: اگر آثار عملی رکود در چند سال گذشته بررسی شود، قاعدتا یکی از آنها عدم توسعه‌ بازار است. این عدم توسعه بازار بر این مبناست که تقاضای بازار مردم کنترل شد و بازار عرضه با مشکل مواجه شده است.
بخش بزرگی از بخش بازرگانی که وابسته به واردات بوده با کوچک شدن بازار داخلی و عدم رشد تقاضا، بازار واردات و خدماتی که بعد از ورود کالا در بخش بازرگانی اتفاق می‌افتاد، محدود شدند. عامل اصلی عدم رشد بخش بازرگانی برمی‌گردد به رکودی که در جامعه حاکم است.
اقتصاد در سال ۹۲ با تورم ۴۰ درصدی روبه‌رو بوده است که با هدف‌گذاری دولت برای رسیدن به یک تورم تک رقمی به‌صورت فشرده در ۳ سال تورم کاهش پیدا کرد. اما اگر این هدف‌گذاری خیلی کنترل شده‌تر و واقعی‌تر در نظر گرفته می‌شد و به آرامی رسیدن به یک تورم تک رقمی هدف قرار داده می‌شد، رکود اقتصادی به وجود نمی‌آمد.
به نظر می‌رسید با شیب ملایم برای کنترل تورم بخش زیادی از تقاضاها در داخل حفظ می‌شد و عرضه محصول و خدمات با یک آهنگ مناسب‌تری کاهش پیدا می‌کرد. اگر تورم بالای ۱۲ درصد باقی می‌ماند و به تبع آن فضای کار و اشتغال هم وجود داشت شاید مطلوبیت بهتری در اقتصاد به‌جا می‌گذاشت.
تمام بخش‌های اقتصاد به هم وابسته هستند افزایش رشد در یک بخش می‌تواند رشدهای سایر بخش‌ها را هم به دنبال داشته باشد قاعدتا اگر اتفاقی قرار است در بخش بازرگانی رخ دهد حتما در تولید و خدمات باید خود را نشان دهد. بنابراین باید یک توسعه همه جانبه در بخش اقتصاد به وجود ‌آید تا محرک رشد در همه بخش‌ها باشد و با یک پایش باید رشد از یک دورنمایی نه جلوتر و نه عقب‌تر باشد.

تصمیم استراتژیک
مجید رضا حریری، نایب رییس اتاق مشترک بازرگانی ایران و چین اظهار داشت: اگر قرار باشد هر بخشی در نرخ رشد تاثیر اساسی‌تر داشته باشد به شاکله اقتصاد برمی‌گردد. در برخی از کشورها تولید محوری و در برخی از کشورها براساس خدمات تعریف می‌شود. اقتصاد مدرن هم یک نوع از اقتصاد است که در آن بار بیشتری از سهم سرانه درآمد را خدمات به عهده می‌گیرد. در حوزه اقتصاد کلان باید تصمیم استراتژیک گرفته شود که چه برنامه‌ای در پیش گرفته شود تا اقتصاد در مسیر درست قرار گیرد.
هنوز یک سند استراتژیک برای توسعه اقتصاد ملی تعریف نشده است. هنوز سهمی در اقتصاد برای سهم تولید و خدمات مشخص نیست. در حوزه صنعت در ۳ دهه اخیر ۳ استراتژی نوشته شده در صورتی که وقتی برای اقتصاد کلان استراتژی تعریف نشده، تعیین استراتژی برای بخش‌های جزء کار منطقی نیست.
در اقتصاد پتانسیل‌های نهفته وجود دارد و در پی آن نظریه‌های مختلفی هم وجود دارد که بیشتر به مسائل، سلیقه‌ای نگاه می‌شود. دسترسی به آب‌های آزاد در اقتصاد یک مزیت است و ایران این مزیت را دارد، در کشورهای پیشرفته، شهرهای ساحلی آبادترین شهرها محسوب می‌شود، اما در کشور ما شهرهای ساحلی مناطق محروم را تشکیل می‌دهند. این یعنی نگاه درست در اقتصاد وجود ندارد. بخش عمده‌ای از اشتغال در حوزه بازرگانی است. وقتی ۲ میلیون ۷۰۰ هزار واحد صنفی وجود دارد، یعنی حدود ۶ میلیون شغل در کشور توسط بخش بازرگانی داخلی ایجاد شده است، اما چون این رشد نظام‌مند نیست، اشباع شده از طرفی هزینه توزیع کالا در کشور بالاست. در بازرگانی خارجی هم در واردات و هم در صادرات نواقص وجود دارد که باعث عدم رشد در این بخش‌ها شده است. برای این موارد باید برنامه‌ریزی درست انجام شود تا اقتصاد در مسیر درست توسعه قرار گیرد.

صیانت از تولید
حمید رضا صالحی، دبیر کل فدراسیون صادرات انرژی و صنایع وابسته ایران عنوان کرد: بعد از برجام موفقیت در تجارت نفت خام افزایش یافت، بنابراین ۶۰درصد رشد اقتصادی مربوط به صادرات نفت است. اما این رشد منجر به خروج از رکود نشد زیرا زیرساخت‌های اقتصادی در حوزه کسب‌و‌کار هنوز اصلاح نشده و باید به سمت صیانت از تولید در برنامه‌ها دیده شود، بهره بانکی باید برای تولید مقرون به صرفه باشد و تولید رقابتی ایجاد کند.
در کشور بوروکراسی برای کسب‌و‌کار زیاد است، بنابراین در این بوروکراسی فضا آماده فساد می‌شود. مساله اساسی که در اقتصاد کلان باید به آن توجه شود این است که آیا دولت می‌خواهد از اقتصاد سوبسیدی حرکت به سمت اقتصاد آزاد کند یا همچنان اقتصاد نفتی و سوبسیدی را در نظر دارد؟ البته با توجه به ابلاغیه اقتصاد مقاومتی و با توجه به شعار امسال باید توجه به توانایی داخلی و خوداکتفایی شود و رشد اقتصادی در صادرات کالاهای غیر‌نفتی
دنبال شود.
البته هر شغل در ایران حدود ۸۰ میلیون تومان نیاز به سرمایه‌گذاری دارد که برای این سرمایه‌گذاری هم باید روی داشته‌های خود اکتفا کنیم و هم باید زمینه سرمایه‌گذاری خارجی فراهم شود. البته دولت در روابط خارجی خیلی خوب عمل کرده و برجام با موافقت‌ها و مخالفت‌هایی که هم در داخل و هم در خارج داشته اما توانسته شرایط را بهتر از گذشته کند. اگر شرایط به‌گونه‌ای بوده که در ۳ سال گذشته از دستاورد برجام خوب استفاده نشده، اما شرایط رو به بهبود است و در دوره بعدی حتما از این شرایط به نفع اقتصاد استفاده خواهد شد.
با توجه به شرایط اقتصادی کشور دولت باید با ایجاد زیرساخت‌ها به سمت آزادسازی قیمت‌ها پیش برود و با دادن سوبسید مشارکت در اقتصاد کم نشود. زیرا طبق آمار نرخ مشارکت ایرانی‌ها در اقتصاد ایران بسیار پایین است و از هر ۳ نفر یک نفر در اقتصاد ایران مشارکت دارند که این موارد نشانه‌هایی از اقتصاد سوبسیدی است که اصلا برای اقتصاد مفید نیست.
زیرا در اقتصاد سوبسیدی قطعا تولید در آن رونقی پیدا نخواهد کرد و سرمایه‌ها به جای سرمایه‌گذاری در اقتصاد سوبسیدی خورده می‌شوند. اما اگر دولت به سمت اقتصاد آزاد حرکت کند مطمئنا در اقتصاد آزاد سرمایه تبدیل به درآمد خواهد شد. در کل باید بگویم که وقتی دولت به دنبال خروج از رکود است باید صیانت از تولید، ایجاد فضای کسب‌و‌کار مناسب، داشتن برنامه در اقتصاد کلان، واقعی‌سازی نرخ ارز، کاهش بهره‌های بانکی، ارتباط خوب با دنیا را در برنامه‌های خود
داشته باشد.
در واقع ارتباط خوب با دنیا مهم‌ترین مساله در تجارت است که این دولت این مهم را انجام داده و با برنامه‌های اقتصادی منطقی و درست وضعیت اشتغال هم رو به بهبود
خواهد رفت.



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *